administracja

Administracja (łac. administrare – być pomocnym, obsługiwać, zarządzać, ministrare – służyć) – działalność organizatorska realizowana przy pomocy , obejmująca zakres spraw o charakterze publicznym, regulowana przez ogólne normy prawne. W innym ujęciu może także oznaczać zarządzanie jakimikolwiek sprawami, własnymi (np. gospodarstwem domowym) lub cudzymi (np. czyimś przedsiębiorstwem). Administracja, w najbardziej ogólnym sensie, jest rozumiana jako „wszelka zorganizowana działalność zmierzająca do osiągnięcia pewnych celów”. Administracja w tym ujęciu jest działalnością trwałą, celową i planowaną. Tak więc według Eugeniusza Ochendowskiego można mówić o administracji domu, przedsiębiorstwa, zakładu, organizacji społecznej i tym podobne. Jako system, administracja stanowi zbiór powiązanych ze sobą i współpracujących instytucji. Źródeł administracji, pojmowanej jako zarząd państwem, należy szukać w starożytnych despotiach wschodnich (Egipt, Persja), a także w innych regionach świata, w których w starożytności istniały państwa posiadające własny zarząd. Wśród nich można wymienić Majów, Azteków, Tolteków, Inków w Ameryce; Chińczyków oraz chociażby Hetytów, Żydów na Bliskim Wschodzie. Cechy i zadania wymienione powyżej spełniały także systemy urzędnicze starożytnego Rzymu, Bizancjum, XII-wiecznego Królestwa Sycylii czy państwa krzyżackiego. W średniowieczu ważną rolę w procesie administracyjnym spełniał Kościół, pod którego opieką znajdowało się częściowo szkolnictwo, szpitale, przytułki. Współczesny system administracyjny nawiązuje do monarchii absolutnej, gdzie administracja spełniała kilka cech, w tym: * inicjowała działalność organizatorską, * rozwiązywała konkretne problemy związane z zarządem państwem, * regulowała życie społeczne poddanych (nie stosowano wówczas pojęcia „obywatel”), * ingerowała w życie gospodarcze, wprowadzając w życie doktrynę merkantylizmu * opierała się na stosowanych współcześnie zasadach: centralizacji, koncentracji, fachowości, hierarchiczności, resortowości. We Francji doby absolutyzmu powołano , sekretarzy stanu i to według kryterium rzeczowego (uprzednio terytorialnego), * wpływała na tworzenie się biurokracji i służby cywilnej, * stopniowo rozróżniała administrację od wymiaru sprawiedliwości (co we wcześniejszych wiekach wcale nie było takie oczywiste), * działała przy pomocy środków władczych (czyli opartych na przymusie). Środki niewładcze nie były wówczas stosowane i z zasady nie są używane w administracji publicznej. Gdyby były stosowane, oznaczałoby to, że władca nie posługiwał się rozkazami, które musiały być wykonywane przez poddanych, pod groźbą surowych kar, lecz swoje sprawy załatwiał za pomocą próśb.