Nadmiar zasad

Nadmiar zasad (ang. base excess, BE) i niedobór zasad – w fizjologii, jest to odpowiednio nadmiar lub deficyt zasad obecnych we krwi. Obliczany jest na podstawie różnicy między aktualnym, a prawidłowym stężeniem we krwi. Jego wartość podawana jest najczęściej w jednostkach opisujących stężenie – mEq/l. Zwykle prawidłowa wartość BE wynosi od −2,3 mEq/l do +2,3 mEq/l. Dodatnie wartości oznaczają nadmiar zasad, a ujemne niedobór. Porównanie parametru nadmiaru/niedoboru zasad z zakresem referencyjnym pozwala ocenić, czy przyczyną zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej jest komponenta oddechowa, metaboliczna, czy mieszana – oddechowo-metaboliczna. Podczas gdy poziom dwutlenku węgla koreluje z zaburzeniami komponenty oddechowej, BE opisuje komponentę metaboliczną. Jeżeli BE ma wartość ujemną, to badany roztwór zawiera nadmiar kwasów nielotnych lub niedobór zasad i świadczy o kwasicy metabolicznej. Jeżeli BE jest dodatnie – roztwór zawiera nadmiar zasad lub niedobór lotnych kwasów i pozwala podejrzewać . BE nie pozwala ocenić, czy przyczyną zaburzenia równowagi są kwasy czy zasady. Zasadami mającymi największy wpływ na parametr niedoboru zasad są wodorowęglany. Dlatego też odchylenia w osoczowym stężeniu wodorowęglanów znajdują swoje odzwierciedlenie w zmianie BE. Nadmiar zasad jest jednak pojęciem szerszym i obejmuje zmiany zachodzące w całym układzie zasad buforowych. Jest jedną z wartości podawanych w gazometrii, wyliczoną na podstawie otrzymanych w badaniu danych.