bodegon

Bodegón – typ martwej natury w malarstwie okresu baroku. Termin pochodzi od słowa bodega, które w języku hiszpańskim znaczy "winiarnia", "piwniczka", a także "sklep z winem". Cechą tego malarstwa było przedstawianie żywności lub naczyń spiżarnianych, rozmieszczonych na kamiennym blacie lub drewnianym stole. Były to przede wszystkim produkty spożywcze, które zasadniczo trzymano w piwnicach, spiżarniach domostw lub tawern, takie jak: wędliny, owoce, warzywa, korzenie, kawałki ususzonego, uwędzonego lub surowego mięsa podlegającego preparacji (np. kruszejącego królika). Bodegony malowane były w stylu barokowym, a więc z zachowaniem charakterystycznego dla tego okresu światłocienia, kolorystyki i kompozycji. Wykształciły się dwa rodzaje bodegonu: martwa natura przedstawiająca wiktuały bez postaci ludzkiej (np. Juan Sánchez Cotán, Luis Meléndez, Juan van der Hamen) oraz bodegony we właściwym znaczeniu: kramy, targi, kuchnie lub sceny chłopskie z postaciami, najczęściej na drugim planie (połączenie martwej natury i sceny rodzajowej). W II połowie XVI w. we Włoszech i Niderlandach uprawiano jednocześnie dwa typy martwych natur: z jednej strony kwiaty i owoce, z drugiej – wiktuały i nakryte stoły. Ok. 1540, w Wenecji, wskutek połączenia wpływów włoskich i flamandzkich powstał nowy typ martwej natury. Kramy i kuchnie Pietera Aertsena oraz Joachima Beuckelaera zyskały natychmiastowe echo u malarzy włoskich. Przedstawiano produkty spożywcze i przedmioty domowe, którym towarzyszyły sceny religijne i rodzajowe zepchnięte na dalszy plan. Koncepcja takich obrazów wywodziła się z tradycji manierystycznej i przeniknęła z Włoch do Hiszpanii. Pojawiła się na początku XVII w. w Andaluzji i Kastylii. Oddziałali tu przede wszystkim Vincenzo Campi – jeden z najwybitniejszych przedstawicieli włoskiego bodegonu oraz Bartolomeo Passarotti. Serię takich obrazów namalował m.in. młody Diego Velázquez. W szerszym znaczeniu określenie bodegon używane jest jako synonim martwej natury.