gąsienicowy układ bieżny

Gąsienicowy układ bieżny – mechanizm umożliwiający poruszanie się pojazdów w terenie przy pomocy , które zwiększają powierzchnię styku pojazdu z podłożem zmniejszając jednocześnie nacisk jednostkowy i poprawiając przejezdność terenu. Wykorzystywany jest w czołgach, transporterach opancerzonych, koparkach, spycharkach i innych ciężkich maszynach manewrujących na nawierzchniach nieutwardzonych. W ostatnich latach napęd gąsienicowy znajduje również zastosowanie w maszynach rolniczych; ciągnikach wielkich mocy, kombajnach zbożowych. Podstawowy gąsienicowy układ bieżny składa się z zamkniętej taśmy gąsienicowej otaczającej koła nośne. W większości konstrukcji spotyka się także osobne i , dodatkowo mogą być stosowane i . Cały układ połączony jest z pojazdem za pomocą zawieszenia, którego elastyczność osiąga się poprzez resorowanie kół nośnych. Przemieszczanie się pojazdu wyposażonego w gąsienicowy układ bieżny jest realizowane poprzez obracanie (mogącego być także jednym z kół nośnych), które zazębiając się z taśmą gąsienicy nadaje jej ruch. Część gąsienicy znajdująca się nad kołami porusza się w kierunku ruchu pojazdu, a część dolna ścieli się po podłożu tworząc utwardzony tor dla przemieszczających się po niej kół nośnych wraz z całym pojazdem. Zaletą gąsienicowego układu bieżnego jest znaczne poprawienie możliwości operowania pojazdu w warunkach terenowych, poprzez zmniejszony nacisk jednostkowy ogranicza się grzęźnięcie pojazdu i poślizg. Zmniejszają się także opory toczenia w trudnym terenie. Poprawia się także jego zdolność pokonywania przeszkód terenowych, a w warunkach bojowych jest on mniej wrażliwy na ostrzał od standardowego układu kołowego. Wady (w porównaniu z układem kołowym) to: mała trwałość, duże opory tarcia, duża masa, kosztowna produkcja i eksploatacja oraz niszczenie nawierzchni utwardzonych, szczególnie asfaltowych. Ostatnią z wad redukuje się przez stosowanie specjalnych gumowych nakładek na ogniwa gąsienic, lub gąsienic wykonanych z kompozytowej gumy. Koszt produkcji-zakupu takiej gąsienicy jest wysoki, a jej eksploatacja po drogach utwardzonych – szczególnie po asfalcie powoduje jej szybkie zużywanie.