Cyprian Godebski

Autor: Dariusz Konstantynów Godebski Cyprian / Годебский Циприан (Киприан) Ксаверьевич (Савельевич) (1835–1909), h. Godziemba, rzeźbiarz... Godebski Cyprian / Годебский Циприан (Киприан) Ксаверьевич (Савельевич) (1835–1909) , h. Godziemba, rzeźbiarz. Urodził się 30 października 1835 r. w Méry-sur-Cher koło Bourges we Francji w rodzinie szlacheckiej. Był synem powstańca1830/1831 r., historyka i działacza emigracyjnego, Franciszka Ksawerego (1801–1869), oraz wnukiem legionisty i poety Cypriana (1765–1809). Matka artysty, Ludwika Dezyderia z domu Rymińska, opuściła rodzinę i przeniosła się na Wołyń, dlatego też wychowaniem dzieci (z ośmiorga – pięciu córek i trzech synów, dwójka zmarła w dzieciństwie) zajmował się wyłącznie ojciec. Ze sztuką młody Godebski zetknął się w Wersalu, dokąd przeprowadził się z ojcem, który objął tam posadę kustosza prywatnych zbiorów króla Ludwika Filipa (1773–1850). Uczył się wraz z bratem Władysławem w założonej pod Paryżem w 1842 r. z inicjatywy polskiej emigracji, w tym ojca, Szkole Polskiej Narodowej w Batignolles. Pierwsze samodzielnie wykonane rzeźby Godebskiego powstały w 1853 r. W tymże roku rozpoczął on naukę w pracowni rzeźbiarza François Jouffroya (1806–1882), w której kształcił się przez pięć lat; równocześnie zajmował się nauczaniem rysunku, zatrudniał się też jako rysownik w biurach budowlanych oraz jako kamieniarz w pracowniach rzeźbiarskich. W latach 50. XIX w. tworzył głównie medaliony portretowe i popiersia, m.in. ojca, Adama Mickiewicza (1798–1855) i Juliana Ursyna Niemcewicza (1757–1841). W 1858 r. Godebscy w związku z objęciem przez ojca posady kustosza Zakładu Narodowego im. Ossolińskich przenieśli się do Lwowa, gdzie Cypriana otoczył opieką austriacki namiestnik Galicji Agenor hr. Gołuchowski (1812–1875). Uzyskał wówczas zlecenie na wykonanie monumentalnych rzeźb dla nowo budowanego gmachu Domu Inwalidów Wojskowych. W 1861 r. artysta przeniósł się do Wiednia, wezwany zamówieniami dworu cesarskiego. Następnie (1863) wyjechał do Paryża, potem przez parę lat mieszkał na przemian we Francji i w Belgii. Zapewne w 1866 r. ożenił się z Sophie Servais (zm. 1872), córką poślubionej w Petersburgu Rosjanki Sophie Feyghini i wiolonczelisty Adriena François (1807–1866), którego pomnik artysta wykonał w 1868 r. dla jego rodzinnego miasta Hal (Halle) w Belgii. Wchodząc do rodziny wybitnego wirtuoza, Godebski poznał zaprzyjaźnionego z nią wiolonczelistę i organizatora życia muzycznego w rosyjskiej stolicy Macieja (Matwieja) Wielhorskiego (1794–1866), w którego salonie teść kilkakrotnie koncertował. Medalion z jego podobizną, wykonany przez artystę w 1865 r., znalazł się na nagrobku hrabiego w Błagowieszczeńskiej kaplicy grobowej na terenie petersburskiej ławry św. Aleksandra Newskiego, a jego pomniejszone wersje odlane w brązie przeznaczone były dla grona przyjaciół. Nad Newą rzeźbiarz pojawił się wiosną 1868 r., a wykonane wówczas marmurowe popiersia przyszłego przewodniczącego Petersburskiego Towarzystwa Architektów architekta Ernesta Giberta (1823–1909) i jego żony Olgi z domu Fegin (1838–1900) pokazał rok później na wystawie akademickiej. Gibert był protektorem Godebskiego, o czym świadczy fakt, że to właśnie on rekomendował artystę Radzie stołecznej Cesarskiej Akademii Sztuk Pięknych . Rekomendacja okazała się skuteczna i rzeźbiarz otrzymał tytuł jej Honorowego Wolnego Członka (wbrew powtarzanym informacjom nigdy nie był jej profesorem), dający możliwość uczestniczenia w kolejnych petersburskich wystawach akademickich (w katalogach występował zawsze jako Servais-Godebski). Najliczniejsza reprezentacja jego twórczości znalazła się w salach Akademii w roku 1872: pokazał wówczas jednocześnie osiem dzieł, wypełniając znaczną część działu rzeźby. Zaprezentował m.in. popiersie zatytułowane Skromność, postać Bachantki, biusty byłego ministra dworu cesarskiego generała piechoty hr. Władimira F. Adlerberga (1791–1884) oraz aktorów Wasilija W. Samojłowa (1813–1887) z 1871 r. i Polaka z pochodzen