Dzierżynowo

Dzierżynowo (czasem Dzierżynów; biał. Дзяржынава, ros. Дзержиново), dawniej Oziembłowo – były niewielki majątek ziemski nad rzeką Usą, liczący łącznie 180 mórg (około 100 ha), obejmujący dwór szlachecki z folwarkiem. Obecnie leży w rejonie stołpeckim obwodu mińskiego, około 15 km od Iwieńca. Pierwotnie rodowy majątek Oziembłowskich, wówczas pod nazwą Oziembłowo. W latach 20. XIX wieku, w wyniku ślubu Antoniny Oziembłowskiej ze szlachcicem zagrodowym Józefem Janem Dzierżyńskim (1788-1854), przeszedł na własność tego małżeństwa. Od tego czasu majątek rodowy Dzierżyńskich. Odziedziczony przez Edmunda (1838-1882). Przez pewien czas majątek był dzierżawiony innym osobom (do 1875). W 1877 urodził się tu Feliks Dzierżyński. Poprzednią nazwę – Oziembłowo, z którą notowany jest w Słowniku Geograficznym – Dzierżyńscy zmienili w XIX wieku, prawdopodobnie już po narodzinach Feliksa. Tutaj zginęli dwaj bracia Feliksa: Stanisław (zabity w lipcu 1917 przez powracających z frontu rosyjskich żołnierzy, być może dezerterów) i Kazimierz (stracony przez Niemców w sierpniu 1943, za udział w ruchu oporu). W odwecie za działalność konspiracyjną, w ramach operacji Hemann, Niemcy spalili również sam dwór. Dwór został zrekonstruowany w 1972 i odnowiony w 2004; w ponownym otwarciu uczestniczył Alaksandr Łukaszenka. Obecnie jest to mała wieś składająca się z dworu i ruin folwarku Dzierżyńskich. Cały kompleks Dzierżynowa uzyskał status historyczno-kulturalnego zabytku Białorusi. W chwili urodzenia Feliksa Dzierżyńskiego Dzierżynowo należało do powiatu oszmiańskiego w guberni wileńskiej.