Edward Pasewicz

Edward Pasewicz. Poeta inności? Buddysta i dokonujący coming outu gej. Poeta normalności? Obserwator codzienności, podglądacz drobin, zakamarków, międzyludzkich związków i słuchacz języków. Jednocześnie szczery, erudycyjny i wirtuozerski, kampowy i polityczny? EDWARD PASEWICZ jest poetą, a także autorem prozy i kilku dramatów, próbuje sił również jako reżyser teatralny oraz kompozytor. W latach 1998–2000 związany był z poznańskim czasopismem „Pro Arte”, a następnie (i nadal) z „Czasem Kultury”. Zarówno Poznań, który go – jak mówi – „ukształtował”, jak i „poniemiecki” Międzyrzecz (Meseritz), w którym przemieszkał dzieciństwo i wczesną młodość, a nawet Kostrzyn nad Odrą, gdzie się urodził 9 czerwca 1971 roku, znalazły miejsce w jego twórczości poetyckiej. „Pro Arte” było zapewne miejscem jego debiutu: w nr 7 z 1997 r. poeta opublikował wiersze „Eryk i śmierć matki” oraz „Chłopiec”. W 2001 roku Pasewicz został laureatem VII edycji Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Jacka Bierezina, w 2004 otrzymał poznański Medal Młodej Sztuki, a w 2010 – Nagrodę Specjalną Ministra Kultury. Od sierpnia 2010 roku mieszka w Krakowie, gdzie na Scenie 21 Queerowego Centrum Kultury w ramach Krakowskiego Kolektywu Twórczego (KraKoTeka) prowadzi działania literackie, muzyczne i teatralne. Wydał także powieść kryminalno-społeczną „Śmierć w darkroomie” (2007). Publikował opowiadania, „satyryczną” powieść w odcinkach „Pamflet na wszystkich ludzi” i „Podręcznik do leżenia” w „Czasie Kultury”(od 1999), cykl felietonów „Z opowieści szczura” – w miesięczniku „Chimera” (2012–2013). Na użytek Sceny 21 QCK napisał i wystawił dramaty: „Lamentacje londyńskie” (2010), „Trzej bracia” (2011), „Cień” (1012), „Piękny chłopiec” (2013), „Wszy pana Lully” (2013), „Dzikie szczury” (2014), „Gry państwowe” (2015). Na pierwszy rzut krytycznego oka poezję Edwarda Pasewicza dobrze definiują przynajmniej dwa wyraziste obszary odmienności. „Znamiona inności” wskazywała Anna Kałuża: autor „th” „wyraźnie prezentuje inne stanowisko niż heteroseksualność i europejska kultura w wersji katolickiej”. Przy czym „homoseksualność i wschodnia filozofia (…) stanowią o istocie tych wierszy, nie są dodatkiem, ale sednem. To one stanowią podstawę dla językowych manewrów poety i dla formy wiersza”, a świat tych wierszy jest – jak pisze Anna Nasiłowska – „przesycony gejowską wrażliwością seksualną”. Gejowski punkt widzenia i gejowskie scenerie pozostają wyraźne także w późniejszej poezji, pojawią się też w powieści „Śmierć w darkroomie” i felietonach, natomiast wpływ buddyzmu na późniejsze wiersze staje się bardziej dyskretny: „Przyznaj, to głupie (…) / mruczeć sutry w barze karaoke” („Krótka sutra”). Podsumowując osiem lat twórczości poetyckiej Pasewicza, Grzegorz Jankowicz wskazywał na seksualność i religię jako dwie z trzech kluczowych jej „sfer”. Diagnozowanie „inności” w poezji Pasewicza łączyło się jednak z odkrywaniem w niej przez krytyków paradoksalnych antypodów. Joanna Orska pisała: „u niego sfera homo jest zupełnie neutralna, nie podpadająca pod różnie określaną «inność»”, autor jest bowiem „świadomy postemancypacyjnego charakteru swych wierszy”. Podobnie rzecz ma się w kwestii buddyzmu. Jak to ujęła Nasiłowska, Pasewicz „gra nawiązaniami kulturowymi, używa np. religijnych aluzji tak, aby całkowicie je oswoić, wtopić w tekst”. Na kilka wymiarów normalności wskazywał Piotr Śliwiński interpretujący wiersz „Matka Marianna od pedałów”: tu „wynalazkiem okazuje się pospolitość sytuacji. (…) Nie jest inaczej, żadnej histerii z powodu płci, żadnego wcielania wiersza do armii walczącej o równość, różność, pobożność czy poprawność. (…) Pasewicz biernie zwalcza, lepiej powiedzieć, ignoruje pewien dyskurs konfrontacji, żądny uwyraźnienia dramatu, tudzież zaangażowania i poświęcenia”. Robert Ostaszewski charakteryzując środowisko gejowskie przedstawione w „Śmierci w darkroomie”, konstatuje: „uderzyła mnie normalność tych ludzi”. Normalność w poezji Pasewicza posiada i takie oblicza, ja