Ernest Douwes Dekker

Douwes Dekker, Ernest François Eugène , (ook bekend onder de naam Danoedirdja Setiaboeddhi ), journalist, publicist en politiek activist (Pasoeroean (Java, Nederlands-Indië) 8-10-1879 - Bandoeng (Java, Indonesië) 28-8- 1950). Zoon van Auguste Henri Edouard Douwes Dekker, makelaar in effecten en bankagent, en Louisa Margaretha Neumann. Gehuwd op 11-5-1903 met Clara Charlotte Deije (1885-1968). Uit dit huwelijk werden, behalve 2 jong overleden zoons, 3 dochters geboren. Na echtscheiding (7-7-1920) gehuwd op 22-9-1926 met Johanna Petronella Mossel (?-?). Dit huwelijk, dat kinderloos bleef, werd op 21-6-1947 ontbonden. Ernest - 'Nes' voor zijn vrienden - Douwes Dekker werd geboren als derde van de vier kinderen van Auguste Douwes Dekker, wiens vader Jan een broer was van de schrijver Multatuli. De omgeving waarin hij opgroeide, zijn Indo-Europese achtergrond en vooral zijn moeder van Duits-Javaanse afkomst waren voor zijn ontwikkeling belangrijker dan de geschriften van zijn beroemde oudoom. Max Havelaar (1860) en andere werken van Multatuli zou hij pas op latere leeftijd lezen. Na de lagere school in Pasoeroean te hebben doorlopen, ging Douwes Dekker naar de HBS, aanvankelijk in Soerabaja en later in Batavia. In 1897 behaalde hij zijn diploma, waarna hij naar Oost-Java terugkeerde om er in de buurt van Malang als opzichter op de koffieplantage 'Soember Doeren' te gaan werken. Hier trok hij zich het lot aan van de inheemse werknemers, wat hem in conflict bracht met de bedrijfsleiding. Spoedig vertrok hij daarom naar de suikerfabriek 'Padjarakan' bij Kraksaän op Oost-Java, waar hij werkzaam was als laborant. Ook hier protesteerde hij tegen vermeend onrecht. Zo stelde hij de malversaties bij de waterverdeling tussen de suikerfabriek en inheemse rijstboeren aan de kaak, waarbij hij het koloniale bestuur, dat dit gedoogde, niet spaarde. Het kostte hem uiteindelijk opnieuw zijn baan. Werkloos en door het overlijden van zijn moeder, in juli 1899, enigszins uit zijn evenwicht gebracht, besloot Douwes Dekker, na het uitbreken van de Boerenoorlog, als vrijwilliger naar Zuid-Afrika te gaan om er tegen de Britten te strijden. In mei 1900 zwoer hij in Pretoria de eed van trouw aan de Zuid-Afrikaanse Republiek Transvaal. Hij werd daarmee formeel staatsburger van deze staat. In juli van dat jaar werd Douwes Dekker door de Britten gevangengenomen en overgebracht naar een interneringskamp op Ceylon. Douwes Dekker deed van zijn belevenissen in Zuid-Afrika en op Ceylon verslag in verschillende brieven, die werden gepubliceerd in Het Nieuws van den Dag en het Bataviaasch Nieuwsblad. Multatuli's achterneef bleek een vlotte journalistieke pen te bezitten en besloot daarom na zijn vrijlating en terugkeer op Java in 1903 zijn geluk te beproeven bij de Semarangse courant De Locomotief om uiteindelijk vanaf juni 1907 carrière te maken bij het Bataviaasch Nieuwsblad . Ondertussen ontwikkelden zijn politieke standpunten zich in de richting van een radicaal antikolonialisme, dat ten dele zijn oorzaak vond in de achterstelling van de Indo-Europeanen door de 'volbloed' Nederlanders. Belangrijk waren tevens zijn contacten met Indische studenten van de School tot Opleiding van Indische Artsen te Batavia, die door de nog jeugdige journalist werden geïnspireerd en die op hun beurt Douwes Dekker inspireerden. Zijn huis werd voor de studenten een clubhuis, leeszaal en bibliotheek tegelijk. In enkele artikelen, die onder de titel 'Hoe kan Holland het spoedigst zijn koloniën verliezen?' in mei 1908 in de Nieuwe Arnhemsche Courant verschenen, verkondigde hij dat, hoe ruimhartig de ethische politiek ook zou worden uitgevoerd, Nederlands-Indië onherroepelijk afstevende op politieke chaos indien het niet spoedig volledig zelfbestuur zou worden verleend. Douwes Dekker was zich intussen bewust geworden van het werk en het belang van Multatuli. Eveneens in 1908 probeerde hij nadrukkelijk in diens voetsporen te treden door de publicatie van Het boek van Siman den Javaan