Fa. H. Pander & Zonen

Pander verkoopt matten, tapijten, gordijnen, meubels. Later máákt Pander ook meubels en verzorgt betimmeringen in vele (Haagse) gebouwen. En wat wordt in die tijd ook van hout gemaakt? Juist: vliegtuigen! 1850 Koopman-schipper Klaas Pander (1819-1897) uit Blokzijl verkoopt in Holland en Zeeland matten, die gedurende de wintermaanden door Overijsselse vissers worden gemaakt. Hij vaart met matten heen en komt met aardappelen terug. In dit jaar start hij een mattenwinkel aan de Brouwersgracht 21. 1865 Vader Klaas trekt zich terug en Hendrik neemt de zaak in Den Haag over. 1882 Zoon Klaas komt in de zaak. Er vindt uitbreiding plaats van het assortiment met gordijnen, dekens, linoleum en meubelen. 1887 De oude meelfabriek Hollandia aan het Buitenom wordt aangekocht en omgebouwd tot meubelmakerswerkplaats. 1902 Uitbreiding en verbouwing van het pand in de Wagenstraat, de gevel wordt tot één geheel uitgebouwd. 1907 Aankoop omliggende panden Wagenstraat – Pander heeft daarmee het grootste Nederlandse winkelmagazijn. 1915-17 Grootschalige verbouwing fabriek, architect Van der Steur. Machines aangedreven met eigen opgewekte elektriciteit. Vanaf 1928 Pander geeft tweemaandelijks het blad Thuis uit. Het tijdschrift wordt gestuurd naar klanten ‘thuis’ in Nederland en Oost en West en in den vreemde. 1933 De productie van het vliegtuig De Postjager. Het is het snelste driemotorige Nederlandse vliegtuig van die tijd. In 1933 wordt met de ‘Postjager’ de eerste snelpostvlucht Nederland – Ned.Indië v.v. gemaakt. 1935 De vliegtuigbouw is geen succes en om een beter perspectief voor deze bedrijfstak te verkrijgen wordt dit onder deel verkocht aan Koninklijke Maatschappij De Schelde. 1940 Pander heeft een eigen ‘modelflat’ in flatgebouw ‘Frankenheuvel’ aan de Frankenslag (architect P. Vermeer). 1953 Verhuizing van de fabriek van het Buitenom naar nieuwbouw in Leidschendam. 1973 Het Pander Kunstcentrum wordt geopend in het pand aan de Grote Marktstraat. Hier wordt werk van moderne beeldende kunstenaars geëxposeerd. Grote motor hierachter was Rob Chaudron. 1981 Door economische zwakke periode in de meubelbranche komt het bedrijf in surséance van betaling te verkeren. Door diverse verkopen komt het bedrijf er weer bovenop. Buitenom, voorheen Zuid Binnensingel 3, waar achter de oude bebouwing het nieuwe Fabriekscomplex van Pander verrijst. De bib;liotheek van de Nutsspaarbank Kampen met meubilair en betimmeringen van Pander uit 1935. De bestuurskamer van de Nutsspaarbank Kampen met meubilair en betimmeringen van Pander uit 1930.