Francovich & Bonifaci

Orzeczenie z dnia 19 listopada 1991 r. Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wydane w sprawach połączonych (C-6/90 i C-9/90) w trybie prejudycjalnym w przedmiocie wykładni art. 189 akapit trzeci Traktatu EWG oraz Dyrektywy Rady 80/987/EWG z dnia 20 października 1980 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich dotyczących ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. L 283, str. 23). Pytania prejudycjalne zostały podniesione w ramach sporu między Andreą Francovichem i Danilą Bonifaci i in. a Republiką Włoską. Istotą orzeczenia było ustalenie zależności pomiędzy zasadą bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego a odpowiedzialnością odszkodowawczą państwa za szkodę wyrządzoną jednostce wskutek naruszenia prawa wspólnotowego.