Gwardia radziecka

Gwardia radziecka – jednostki i formacje wojskowe oraz okręty Sił Zbrojnych ZSRR, które otrzymały honorowy tytuł "gwardyjskich". Tytuł można było otrzymać: * za zasługi wojskowe - za ogromne bohaterstwo, odwagę i wysokie umiejętności wojskowe wykazane w bitwach podczas II wojny światowej; * w trakcie formowania - tytuł otrzymywała część artylerii rakietowej (od 4 sierpnia 1941); * w trakcie formowania - tytuł otrzymywała część wojsk powietrznodesantowych oraz jednostki specjalne wojsk inżynieryjnych; * przez ciągłość - tytuł otrzymywały nowo powstałe formacje, w skład których wchodziły jednostki (formacje) wcześniej posiadające tytuł „gwardyjskie; * przez przynależność do jednostki gwardyjskiej; * w rocznicę utworzenia. Pierwsze formacje gwardyjskie utworzono rozkazem nr 308 z 18 września 1941, dzień ten jest uważany za urodziny radzieckiej gwardii. Jednostki i formacje gwardyjskie razem z tytułem otrzymywały gwardyjski sztandar, a okręty - gwardyjską flagę Marynarki Wojennej. Dla żołnierzy gwardyjskich oddziałów i formacji dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 21 maja 1942 ustanowiono noszoną na piersi odznakę „Gwardia”, a dla marynarzy specjalną tabliczkę. Ten sam dekret wprowadził gwardyjskie stopnie wojskowe - przed rangą wojskową żołnierzy służących w gwardyjskich oddziałach i formacjach dodano na początku słowo "gwardyjski", w oddziałach kawalerii - "gwardyjskich wojsk kozackich" (zniesiony w 1943), w marynarce "gwardyjskiej załogi" (wkrótce uproszczona do „gwardyjskiej”). W Armii Czerwonej i Marynarce Wojennej Związku Radzieckiego na podstawie osobistych rozkazów Kwatery Głównej Naczelnego Dowództwa (Stawki) i Ludowego Komisariatu Obrony ZSRR ustanowiono półtorakrotnie wyższe uposażenie dla kadry dowódczej i oficerskiej oraz podwójne dla pozostałych żołnierzy. Początkowo planowano uszycie specjalnego umundurowania dla oddziałów gwardyjskich, jednak ze względu na warunki wojenne wycofano się z tego pomysłu.