Henryk Siemiradzki

Autor: Dmitrij Ja. Siewieriuchin Siemiradzki Henryk Hektor / Семирадский Генрих Ипполитович (1843–1902), h. Trzaska, malarz, przedstawiciel późnego akademizmu... Siemiradzki Henryk Hektor / Семирадский Генрих Ипполитович (1843–1902), h. Trzaska, malarz, przedstawiciel późnego akademizmu. Urodził się 12/24 października 1843 r. w – na przedmieściu Charkowa zwanym Nowobiełgorod lub Pieczeniegi w gub. charkowskiej (obecnie Peczenihy w obwodzie charkowskim na Ukrainie) w polskiej rodzinie wyznania rzymskokatolickiego, wzmiankowanej w dokumentach z XVII wieku, której nazwisko pochodzi on nazwy miejscowości Siemirad koło Radomia. Przodkowie malarza osiedlili się pod koniec XVII w. na Litwie, w dobrach Jaroszyce koło Nowogródka w gub. mińskiej. Ojciec, Hipolit Siemiradzki (1805–1879), był lekarzem wojskowym, oficerem pułku dragonów, stacjonującego w Charkowie; w roku 1850 uzyskał dziedziczne szlachectwo [ потомственный дворянин ], w 1871 r. zaś przeszedł do rezerwy w stopniu generała majora i osiadł w Warszawie. Matka, Michalina z Prószyńskich (1814–1894), była córką podkomorzego mińskiego Michała Pruszyńskiego (1777–1835) i Tekli z Wolańskich. Siemiradzki miał dwóch zmarłych w dzieciństwie braci: Stanisława Hipolita (1846–1847), którego chrzestnym ojcem był Aleksander (1801–1871), profesor Uniwersytetu Charkowskiego, brat poety Adama Mickiewicza (1798–1855), i Michała Gabriela (1846–1854), a także siostrę Marię Justynę (1850–1894). Młodość spędził w Charkowie. Pierwsze lekcje rysunku pobierał, będąc uczniem tamtejszego II Gimnazjum, u akademika Dmitrija I. Biezpierczego (1825–1913), ucznia malarza Karła P. Briułłowa (1799–1852). Uczniami Biezpierczego byli także m.in. malarz pejzażysta Siergiej I. Wasilkowskij (1854–1917), rzeźbiarz Władimir A. Bieklemiszew (1861–1919) czy malarz i architekt Władimir Je. Tatlin (1885–1953). Nauki u Biezpierczego nie przerwał po roku 1860, kiedy ukończywszy gimnazjum, zgodnie z wolą ojca rozpoczął studia przyrodnicze na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu w Charkowie, które zakończył w 1864 r., uzyskując 12 września stopień kandydata nauk na podstawie pracy Об инстинктах насекомых [O instynktach owadów] (w czasie studiów zgromadził pokaźną kolekcję motyli). Za obraz wykonany na zadany przez Radę ASP temat – Zaufanie okazane przez Aleksandra Macedońskiego jego lekarzowi Filipowi (Państwowe Muzeum Sztuk Pięknych Republiki Białoruskiej, Mińsk) – 4 listopada 1870 r. Siemiradzki otrzymał duży medal złoty, tytuł artysty pierwszej kategorii [ художник 1-го класса ] oraz prawo do zagranicznego stypendium; dzieło zostało zauważone przez W. Stasowa, z zasady niechętnie odnoszącego się do tematyki historycznej i głoszącego wyższość współczesnych tematów rodzajowych. W sierpniu 1871 r. jako stypendysta Akademii wyjechał za granicę. Przez Kraków i Wiedeń dotarł do Monachium, gdzie zapisał się do pracowni Karla von Pilloty’ego (1826–1886). Tam na podstawie przywiezionych z Petersburga szkiców wykonał obraz Orgia rzymska w czasach rozkwitającego cezaryzmu , którego inspiracją był Satyrykon Gajusza Petroniusza (27–66 n.e.). W 1872 r. pracę tę pokazano w Stowarzyszeniu Miłośników Sztuki [ Kunstverein München ], a następnie na wystawie akademickiej w Petersburgu, z której została zakupiona przez ASP za 2 tys. rub. i przekazana wielkiemu księciu Aleksandrowi Aleksandrowiczowi (1845–1894), przyszłemu Aleksandrowi III, najbardziej wpływowemu i najszczodrzejszemu mecenasowi malarza. W lutym 1872 r. Siemiradzki wyjechał do Drezna, by namalować kopię Madonny Sykstyńskiej Rafaela (właśc. Raffaello Santi, 1483–1520), zamówioną przez ASP – zlecenia nie udało się jednak wykonać z powodu remontu galerii, nawiązał tam za to znajomość z pisarzem Józefem Ignacym Kraszewskim (1812–1887). W kwietniu 1872 r. przyjechał do Rzymu i zamieszkał przy via Margutta 53, niedaleko Pola Marsowego, w dzielnicy tradycyjnie zamieszkiwanej przez artystów. Od tego czasu Rzym stał się stałym miejscem jego pobytu. Sporadycznie tylko bywał