Jeanne Brabants

Ballet Vlaanderen bestaat 50 jaar, en dat wordt gevierd met een voorstelling van "Cantus Firmus", een choreografie van Jeanne Brabants. Want "Madame Jeanne" was destijds de oprichtster van Ballet Vlaanderen. En niet alleen dat, toen ze begon was er helemaal niets. Ze bouwde van nul het dans- en balletonderwijs uit, en ze stampte een hele danscultuur uit de grond die Vlaanderen wereldwijd op de kaart zette. Nieuwsanker en balletdanseres Hanne Decoutere ging praten met Annie Brabants (90), de enige nog levende zus van Jeanne. Een verhaal over een gevecht tegen de bierkaai. “Als Jeanne er niet geweest was, dan was er van ballet in Vlaanderen geen sprake geweest.” Aan het woord is Annie Brabants, nu 90 jaar. Haar oudste zus Jeanne werd 93, ze overleed vijf jaar geleden. Daarmee verloor Vlaanderen toen dé grande dame van de dans. Het is dus geen wonder dat Jeanne Brabants centraal staat in de viering waarmee Ballet Vlaanderen zijn 50e verjaardag viert. Haar choreografie “Cantus Firmus” wordt opgevoerd, gevolgd door “Mea Culpa”, een werk van Sidi Larbi Cherkaoui, de huidige artistiek directeur van Ballet Vlaanderen. Als nieuwsanker en balletdanseres Hanne Decoutere Jeannes jongere zus Annie Brabants aan de lijn wil krijgen, moeten ze haar in de Koninklijke Balletschool in Antwerpen gaan zoeken bij de kostuumafdeling. Daar kunnen ze altijd helpende handen gebruiken, zeker nu ze over enkele dagen met de leerlingen van de balletschool een belangrijk optreden hebben op het Koninklijk Paleis, voor de 18e verjaardag van kroonprinses Elisabeth. En dan moeten de kostuums uiteraard tot in de puntjes afgewerkt zijn. Annie helpt waar ze kan, ook al is ze 90 intussen. Maar rust roest, dus ja, helpen dan maar, ze kan het niet laten. En ja, ze kan naaien. Ze heeft ooit negen maanden snit en naad gevolgd. “Dat moest van Jeanne”, zegt ze. “Want dat kon misschien nog van pas komen bij een volgende voorstelling. Zo was Jeanne, ze zei altijd wat ik moest doen. Zij stippelde de route uit.” “Ik denk dat ik al dansend geboren ben”, zei Jeanne Brabants vaak over zichzelf. Maar voor de Tweede Wereldoorlog was er in Vlaanderen nergens een volwaardige dansopleiding, laat staan een opleiding voor klassiek ballet. Bovendien moest ze de reserves van haar ouders overwinnen. “Ze wilden liever niet dat hun dochter ging dansen, want danseres werd gezien als een louche beroep.” Na lang zeuren mocht ze eerst gymnastiek, en daarna dans gaan volgen bij de moderne danslerares Lea Daan. Haar zus Joske volgde haar. En ook jongste zus Annie wilde mee, maar danslessen waren duur. Dus Annie moest het maar leren van Jeanne, zo besloten haar ouders. En zo bracht Jeanne haar negen jaar jongere zus de beginselen van dans bij. Zelf trok Jeanne onder andere nog naar de Royal Ballet School in Londen. En naar Brussel: “Omdat klassiek ballet toch de solfège van de dans is, ben ik het tijdens de oorlog met mijn twee jongere zussen Jos en Annie in Brussel gaan leren.” “Ik wilde eigenlijk choreograaf worden”, vertelde Jeanne in 2010 aan de krant “De Tijd”. “Maar als je geen dansers hebt, is dat nogal moeilijk. Het was dus niet meer dan logisch dat ik een school oprichtte.” Dat deed ze dan ook, samen met haar zussen. Ze was 21. “Ik stampte hier in Antwerpen in 1941 onze eerste privédansschool uit de grond, de Brabantsschool. Onze ouders die zagen dat we het meenden, leenden ons geld.” Dat was dus allemaal in volle oorlog. Ze moesten alles leren. Kostuums maakten ze zelf, als het moest uit oude gordijnen. De leerlingen druppelden langzaam binnen: “Het waren kinderen van ouders die nog wat geld hadden om op de zwarte markt te besteden.” Jeannes man deed de administratie. Hij had ontslag genomen als radiojournalist bij de BRT omdat hij de Duitsers niet wilde dienen. “Tegelijk waren we ook betrokken bij het verzet”, vertelde Jeanne in een interview met Gazet van Antwerpen. “In een Joods huis, waar op de bovenverdieping mensen verstopt zaten, werkte mijn man samen met mannen als Wa