Jerzy Świrski

Autor: Marek Herma Świrski Jerzy Włodzimierz / Свирский Юрий Володимирович (1882–1959), h. Lis, kapitan 1. rangi rosyjskiej Marynarki Wojennej (MW), wiceadmirał polskiej MW... Przed wybuchem I wojny światowej pełnił krótko obowiązki zastępcy attaché morskiego przy ambasadzie rosyjskiej w Atenach. 17/30 lipca 1914 r. objął stanowisko głównego oficera nawigacyjnego w sztabie dowódcy FC i funkcję tę pełnił aż do maja 1918 r. Do jego głównych obowiązków należało zapewnienie FC bezpieczeństwa nawigacyjnego, przygotowanie teatru działań wojennych pod względem hydrograficznym, zadbanie o należyte wykonywanie obowiązków przez personel nawigacyjny oraz czuwanie nad sprawnym funkcjonowaniem sprzętu nawigacyjnego. Podczas I wojny światowej uczestniczył w akcjach bojowych przeciwko flocie niemiecko-tureckiej, współpracując bezpośrednio z dowódcami FC: w latach 1914–1916 z adm. Andriejem A. Eberhardtem (1856–1919), w latach 1916–1917 zaś z adm. Aleksandrem W. Kołczakiem (1873–1920). Współdziałał też z innymi oficerami narodowości polskiej pełniącymi ważne funkcje dowódcze we FC: kontradm. Kazimierzem Porębskim (1872–1933) – dowódcą pancernika „Impieratrica Marija” [ Императрица Мария ] (1914–1916), brygady krążowników (1916) oraz lotnictwa FC (1916), a także z kontradm. Wacławem Kłoczkowskim (1873–1930) – dowódcą dywizjonu (1914), a następnie brygady okrętów podwodnych (1915–1917). Wojenna działalność Świrskiego została wysoko oceniona przez przełożonych. W efekcie 6/19 grudnia 1914 r. został awansowany za zasługi na kapitana 2. rangi (komandora porucznika), a 7/20 października 1917 r. – na kapitana 1. rangi (komandora). Podczas postoju okrętów w bazie w Sewastopolu pomiędzy kolejnymi akcjami bojowymi obarczano go dodatkowymi obowiązkami na lądzie, m.in. w marcu 1916 r. znalazł się w składzie komisji egzaminacyjnej na specjalność sternika w brygadzie okrętów podwodnych, w styczniu 1917 r. egzaminował ochotników do służby w MW, a w lipcu został członkiem komisji elewów szkoły sterników i sygnalistów-dalmierzystów. 1 czerwca 1918 r. Świrski zaciągnął się do służby w marynarce wojennej państwa ukraińskiego, które pod protektoratem Niemiec tworzył hetman Pawło Skoropadski (1873– 1945). Został wyznaczony szefem Sztabu Głównego w powstającym w Kijowie Ministerstwie MW. W sierpniu tego roku przewodniczył ukraińskiej delegacji na rozmowach w Berlinie w sprawie przekazania Ukrainie niemieckich okrętów i statków handlowych. 17 grudnia 1918 r. podał się do dymisji na znak protestu przeciwko współdziałaniu rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej z Ukraińcami galicyjskimi skierowanemu przeciwko odrodzonej Rzeczypospolitej. Mając nadzieję na rozpoczęcie służby pod biało-czerwoną banderą, podporządkował się Naczelnemu Polskiemu Komitetowi Wojskowemu na Wschodzie z siedzibą w Odessie i z jego ramienia stanął na czele powstającej na południowych rubieżach byłego Imperium Rosyjskiego Ligi Odrodzenia Marynarki Polskiej, której celem było skupienie marynarzy-Polaków i podjęcie przygotowań do utworzenia polskiej MW i Marynarki Handlowej. Opracował ponadto memoriał zawierający listę postulatów dotyczących dostępu Polski do morza oraz uzasadniający konieczność obecności eksperta ds. morskich przy delegacji polskiej na konferencji pokojowej. Do Paryża przybył (via Turcja) 22 marca 1919 r., wezwany telegraficznie przez gen. Józefa Hallera (1873–1960) – dowódcę Armii Polskiej we Francji. Przydzielono go do Komitetu Narodowego Polskiego (KNP), którego celem była odbudowa państwa polskiego przy pomocy ententy. W Sekcji Wojskowej KNP miał pełnić funkcję eksperta ds. morskich. 11 kwietnia 1919 r., na własną prośbę, wyjechał do Warszawy i rozpoczął starania o przyjęcie do służby w Wojsku Polskim (WP). 20 maja 1919 r. został przyjęty do WP jako pułkownik marynarki (zatwierdzony 30 stycznia 1921 r., 3 maja 1922 r. zweryfikowany do stopnia komandora, ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 r.) i wyznaczony szefem Sekcji Organizacyjnej w nowo utworzonym Departamencie dla Spraw Mo