Joanna Grudzińska

Autor: Anna Brus Grudzińska Joanna (Żaneta) / Грудзинскaя Жанетта Антоновна (1791–1831), h. Grzymała, morganatyczna żona wielkiego księcia Konstantego Pawłowicza Romanowa (1779–1831), księżna łowicka... Grudzińska Joanna (Żaneta) / Грудзинскaя Жанетта Антоновна (1791–1831) , h. Grzymała, morganatyczna żona wielkiego księcia Konstantego Pawłowicza Romanowa (1779–1831), księżna łowicka. Data urodzin Grudzińskiej pozostawała dotąd wątpliwa, zarówno dzienna (podaje się 23 i 28 maja oraz 29 września), jak i roczna (1791, 1795, 1799); w księdze chrztów parafii św. Magdaleny w Poznaniu za rok 1791 figurują dwa wpisy o chrzcie córki Antoniego i Marianny Grudzińskich, której nadano imiona Nepomucena Barbara Teodozja: pod datami 23 maja i 30 tego miesiąca; jest też kilkoro rodziców chrzestnych (w XVIII w. można jeszcze było mieć ich więcej niż dwoje). Jak wynika ze wspomnień, Grudzińska obchodziła imieniny 16 maja – patronem tego dnia jest m.in. Jan Nepomucen, a zatem i Joanna Nepomucena, co pozwala uznać podane wyżej wpisy właśnie za świadectwo jej chrztu. W takim razie można również przyjąć, że urodziła się między 17 a 23 maja 1791 r. Ojciec Antoni hr. Grudziński (1766–1835), syn Zygmunta Ignacego i Teresy z Krzyckich, był poddanym pruskim, uczestnikiem wojen napoleońskich, komisarzem cywilno-wojskowym pow. kościańskiego oraz właścicielem rozległych dóbr w Wielkim Księstwie Poznańskim i Rejencji Bydgoskiej. Matka Marianna z Dorpowskich (ok. 1770–1834 w Marienbadzie), córka płk. Antoniego Kazimierza i Marianny z Chrościckich, była „damą portretową Najjaśniejszej Cesarzowej”. Ich małżeństwo nie było szczęśliwe i skończyło się rozwodem w 1804 r. Ojciec ożenił się po raz drugi, z Anną Białobłocką (ok. 1774–1849). Matka zaś, po ślubie w 1805 r. z Adamem Brońcem (ok. 1762–1830), synem Adama i Teresy z Paryszów, zamieszkała w Warszawie, skąd często wyjeżdżała z córkami do swego wielkopolskiego majątku Popowo Kościelne w pow. wągrowieckim. Grudzińska miała dwie młodsze siostry: Antoninę Annę (1794–1857), która w 1821 r. poślubiła gen. Dezyderego Chłapowskiego (1788–1879), i Józefę (1792–1861), zamężną od 1817 r. z hr. Wacławem Gutakowskim (1790–1882), oficerem wojsk napoleońskich i armii Królestwa Polskiego, adiutantem cesarza Aleksandra I (1777–1825). Prawdopodobnie synem Gutakowskiego ze związku z Barbarą Ryll był Ludwik Ryll (1842–1862), stracony na stokach Cytadeli Warszawskiej za zamach na margrabiego Aleksandra Wielopolskiego (1803–1877). Pozostałe siostry: Małgorzata Konstancja (1796–1800) i Pelagia (1798–1806) zmarły w dzieciństwie. Ojczym Grudzińskiej A. Broniec był od 1807 r. marszałkiem pałacu księcia warszawskiego z pensją 20 tys. fl. rocznie, a w roku 1815 awansował na marszałka dworu cesarza rosyjskiego jako króla polskiego. W 1819 r. mianowany został prezesem Komisji Nadzoru Budowli Korony. Według wielu świadectw był „znanym w świecie warszawskim utracjuszem i hulaką” (E. Kozłowski, Joanna z Grudzińskich, księżna Łowicka , w: PSB, t. 11, s. 246). Rodzina zamieszkała na Zamku w Warszawie. Matka, „osoba tak pospolita […] mimo własnej płytkości” (K. Morawska, Z korespondencji ks. Łowickiej , „Przegląd Polski” 1882, z. 2, s. 159) starała się zapewnić córkom towarzystwo osób, które mogły wpoić im „dobry ton i staranne wychowanie” (tamże, s. 159), takich jak pisarka i poetka Tekla Teresa Łubieńska (1862–1810) i jej córka Paulina (1790–1883), u których siostry Grudzińskie spędzały codziennie wiele czasu. Przyjaźń z Łubieńską przetrwała po jej ślubie z Józefem Morawskim (1782–1853), i zapewne to właśnie Paulina wprowadziła Grudzińską i jej siostry „do najwyższych kół towarzyskich” Warszawy. Wśród bliskich przyjaciółek panien Grudzińskich były także córki Rozalii ze Świdzińskich (1770–1835) i Jana Nepomucena (1765–1822) hr. Małachowskich, Helena (ur. 1795), Cecylia (1796–1875) i Paulina (1800–1843), jak również ich kuzynki Karolina (1795–1822), później żona gen. i senatora-wojewody Ludwika Paca (1780–1835), i Gabriela (1800–1862), z