Karol Bohdanowicz

Autor: Artur Kijas Bohdanowicz Karol Nereusz / Богданович Карл Иванович (1864–1947), geolog, geograf i podróżnik, profesor Instytutu Górniczego w Petersburgu i geologii stosowanej Akademii Górniczej w Krakowie, jeden z najwybitniejszych badaczy Azji. Bohdanowicz Karol Nereusz / Богданович Карл Иванович (1864–1947) , geolog, geograf i podróżnik, profesor Instytutu Górniczego w Petersburgu i geologii stosowanej Akademii Górniczej w Krakowie, jeden z najwybitniejszych badaczy Azji. Pierwszą większą wyprawę po południowej części Kraju Zakaspijskiego, celem przeprowadzenia tam badań geologicznych i hydrogeologicznych, odbył w latach 1886–1887 pod kierunkiem Iwana W. Muszkietowa (1850–1902). Wiązała się ona z budową linii kolejowej Krasnowodzk–Samarkanda, z odgałęzieniem do Kiszki przy granicy z Afganistanem. W trakcie ekspedycji rozszerzył obszar swych badań na północną Persję, penetrowaną przez Rosję. Opracował podstawy stratygrafii gór Kopet-Dag [turkm. Köpetdag ], dwukrotnie przekroczył góry Elbrus, pasmo Aladağ w Taurusie Środkowym i Góry Chorosańskie. Zbadał ich przekroje i przeszłość geologiczną. Sporo miejsca poświęcił również możliwościom nawodnienia Kraju Zakaspijskiego pod kątem zwiększenia areału zasiewu na tym terytorium. Wyznaczył tereny, na których można uzyskać wodę artezyjską. Ogłoszone w 1888 r. wyniki poszukiwań przyniosły mu srebrny medal Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego i uznanie wielu autorytetów w dziedzinie geologii. W 1889 r. otrzymał propozycję wzięcia udziału w wyprawie tybetańskiej geografa i geodety Michaiła W. Piewcowa (1843–1902). Uczestniczyli w niej znani podróżnicy i uczeni: Wsiewołod I. Roborowski (1856–1910) i Piotr K. Kozłow (1863–1935). W czasie wyprawy przemierzył masyw Mustag-Ata w zachodniej części gór Kunlun (Kuen-Lun) w Pamirze, pustynię Takla-Makan w Kotlinie Kaszgarskiej, a następnie dwukrotnie samotnie ruszył do Tybetu. W drodze powrotnej, wychodząc z Kaszgarii przez góry Tien-Szan, wyprawa Piewcowa przebyła w poprzek chińską Dżungarię i została rozwiązana w Zajsanie we wschodnim Kazachstanie. Jej efektem była analiza najmłodszych osadów Kaszgarii, schematyczna mapa gór Kunlun, bogata kolekcja geologiczna, a także interesujące obserwacje natury archeologicznej i etnograficznej, odnoszące się do dawnych kultur Kaszgarii. Na masywie Mustag-Ata Bohdanowicz odkrył potężne lodowce pokrywające jego szczyty. Przedstawione w postaci publikacji wyniki eksploracji nagrodzone zostały srebrnym medalem Nikołaja M. Przewalskiego (1839–1888). W 1904 r. na znak protestu wobec reakcyjnej polityki władz oświatowych zrezygnował z pracy w IG. W latach 1906–1911 z upoważnienia Komitetu Geologicznego kierował badaniami na Kubaniu, szkoląc przyszłych geologów naftowych. W 1906 r. jako profesor zwyczajny powrócił do IG, a rok później został dziekanem nowo powstałego Wydziału Geologicznego. Ukoronowaniem pisarskiej działalności Bohdanowicza jako wykładowcy był dwutomowy podręcznik Рудные месторождения [Złoża rudne] (Caнкт-Петербург 1912–1913; w 1921 r. w Polsce ukazał się t. 3). Poza własnymi badaniami sporo miejsca poświęcił w nim osiągnięciom przyjaciół, m.in. Piotra Jaworowskiego (1862–1920), Leonarda Jaczewskiego (1856–1916), F. Czernyszewa i Władimira A. Obruczewa (1863–1956). W gronie jego uczniów byli: tektonik Dmitrij I. Muszietow (1882–1938), petrograf Aleksandr N. Zawarickij (1884–1952), geolog Iwan M. Gubkin (1871–1939) oraz geolog-kartograf Dmitrij W. Naliwkin (1889–1982). Wyrazem uznania dla osiągnięć naukowych Bohdanowicza było powołanie go na funkcję prezesa Wydziału Geografii Fizycznej Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego, a w 1915 r. na wiceprezesa Société Geologique de France, którego członkiem był od 1889 r. W 1938 r. jako dyrektor stanął na czele Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie. Placówce tej nadał nowe oblicze, wprowadzając do rozpoznania badania geofizyczne. W czasie okupacji hitlerowskiej (1939–1945), pozostając w Warszawie, pracował nad obszerną, trzytomową mono