Lex orandi

Lex orandi — Lex credendi (łac. norma modlitwy, normą wiary) – starożytna chrześcijańska maksyma, wyrażająca przekonanie, że refleksja teologiczna wyraża się i jest normowana przez treści modlitwy liturgicznej Kościoła. W myśl tej zasady, prawowierność wyznania wiary jest korygowana przez odniesienie do tego jak Kościół się modli, w co wierzy w swoich modlitwach: przede wszystkim w świętowaniu Wielkanocy i sakramentów paschalnych Chrztu, Bierzmowania, Eucharystii. Maksyma jest uproszczoną wersją sentencji Legem credendi lex statuat supplicandi (łac. o prawie wiary niech stanowi prawo modlitwy błagalnej), zapisanej przez św. Prospera z Akwitanii (ok. 390 — ok. 465), który był sekretarzem papieża Celestyna I (422-432). Zdanie to weszło do opracowanego przez niego tzw. Indiculus (łac. Krótki wykaz), antologii wypowiedzi o łasce zaczerpniętych z pism św. Augustyna z Hippony (354-430) (DH 246; ND 1913). Przed wprowadzeniem Nicejsko-konstantynopolitańskiego wyznania wiary, obok wyznań chrzcielnych, modlitwy eucharystyczne stanowiły decydujące sformułowanie prawd wiary, będące nie tylko ich głoszeniem, ale przede wszystkim ich sakramentalnym uobecnieniem. Zasada wyrażona w maksymie wynika z historycznego faktu, że sprawowanie liturgii Kościoła, będącej szczególnym miejscem działania Ducha Świętego (por. 1 Kor 12,3), było uprzednim wobec powstania Biblii i ukształtowania się jej kanonu oraz formuł wiary zwanych po łacinie Credo. W czasach po ukształtowaniu się kanonu Biblii i soborowych wyznań wiary zasada ta przejawia się następująco: * reguła modlitwy (porządek nabożeństw, teksty liturgiczne, wystrój świątyni etc, niekiedy także ustrój Kościoła) jest jednym ze źródeł reguły wiary (doktryny Kościoła) ( obok np. Pisma Świętego, orzeczeń Soborów powszechnych, etc.); * reguła modlitwy wyraża treści doktryny, refleksja teologiczna ma się dokonywać w zgodności z tym, jakie treści wyrażane są w modlitwie liturgicznej. Wszelka odnowa liturgii ma się dokonywać jako powrót do zarazem źródeł modlitwy i źródeł wiary; * pełna jedność w modlitwie może mieć miejsce jedynie w przypadku pełnej jedności wiary (por. interkomunia). Jak zauważył Jerzy Klinger zasada lex orandi = lex credendi jest bardziej obecna na Wschodzie chrześcijaństwa niż na Zachodzie. Wynika to ze specyficznie liturgicznego charakteru Kościoła wschodniego. Stosunek chrześcijańskiego Zachodu do niej jest zróżnicowany. W szczególności protestantyzm podchodzi do niej swobodnie, zakładając iż sprawy takie, jak ustrój kościelny, porządek nabożeństw etc., to adiafora – rzeczy obojętne.