Lubomir Dymsza

Autor: Artur Kijas Dymsza Lubomir / Дымша Любомир Клеофасович (1860–1915), h. własnego, docent prawa na Uniwersytecie Petersburskim, działacz społeczny i polityczny, poseł do III i IV Dumy Państwowej... Urodził się 6 stycznia 1860 r. w Łubach w majątku Zdaniszki w pow. telszewskim na Żmudzi (obecnie Litwa). Był najmłodszym z pięciu synów Kleofasa Józefa (1821–1902 lub 1907), powstańca styczniowego 1863 r. oraz zesłańca, i Teresy (1829–1902) z Nałęczów Górskiej (1829–1902), bratem Eugeniusza (1853–1918 w Sztokholmie), Henryka (1856–1918), lekarza, działacza społecznego i politycznego w Rosji, który posłował do II Dumy z gub. witebskiej, Justa (1860–1890) i Józefa (1860–1917). Uczył się w domu i w niemieckim gimnazjum w Mitawie, które ukończył w 1878 r. ze złotym medalem za pracę z łaciny. W latach 1878–1883 studiował na Wydziale Prawa na Uniwersytecie Petersburskim . Po studiach ze stopniem kandydata nauk prawnych (1883) pozostał na uczelni, a następnie wysłano go za granicę, aby pogłębił wiedzę prawniczą. Specjalizował się w zakresie prawa państwowego i ekonomii. W trakcie pracy na uczelni w latach 1891–1911 wykładał m.in. państwowe prawo rosyjskie i ważniejszych krajów europejskich (Szwecji, Anglii, Francji, Prus) oraz prawo konstytucyjne. Jako pracownik uniwersytetu, a potem także poseł, był autorem kilku opracowań z zakresu prawa, m.in.: Государственное право Швеции. Часть историческая [Prawo państwowe Szwecji. Część historyczna] (Санкт-Петербург 1901, t. 1), Теория разделения властей [Teoria podziału władzy], Новая форма земского хозяйства [Nowa forma gospodarki ziemskiej], Национальный вопрос в XX столетии [Kwestia narodowościowa w XX w.]. Od 1902 r. udzielał się w Dumie Miejskiej Petersburga, a po rewolucji 1905 r. został dzięki poparciu kadetów, czyli liberalnej Partii Konstytucyjno-Demokratycznej, jej wiceprzewodniczącym. Działalność polityczna i społeczna uniemożliwiła mu dalszą karierę naukową. Po kilku latach zrezygnował z wykładów na uniwersytecie i poświęcił się wyłącznie polityce. Od końca XIX w. stał się jednym z aktywniejszych działaczy Polonii petersburskiej. Przyjaźnił się z Włodzimierzem Spasowiczem (1829–1906) oraz Bolesławem Jałowieckim (1846–1918), wybitnym inżynierem, długoletnim dyrektorem Aleksandrowskich Zakładów Budowy Parowozów i Wagonów w Petersburgu. W kwietniu 1901 r. został zastępcą członka zarządu Rzymskokatolickiego Towarzystwa Dobroczynności przy kościele św. Katarzyny . W 1904 r. wszedł w skład spółki udziałowej zarządzającej Księgarnią Polską w Petersburgu. Gdy w 1895 r. z powodu obrony praw Kościoła katolickiego doszło do rozruchów w Krożach na Litwie, a następnie skatowanych uczestników postawiono przed sądem, rozwinął szeroką działalność na rzecz ich obrony. Interweniował u najlepszych prawników rosyjskich, aby wystąpili w charakterze adwokatów oskarżonych. Bronił katolików i unitów Podlasia przed rusyfikacją, na dużą skalę podjętą ponownie pod koniec XIX w. W znacznym stopniu przyczynił się do zniesienia rządowych zarządzeń restrykcyjnych i wydania przez Mikołaja II (1868–1918) w 1905 r. ukazu tolerancyjnego. Dzięki jego zaangażowaniu doszło do odrodzenia parafii katolickich i wzniesienia kościołów, m.in. w Huszczy, Łomazach, Łasicach, Konstantynowie. Dzięki odziedziczonemu majątkowi Zdaniszki koło Worni (pow. teleszewski, gub. kowieńskiej) i posagowi majątkowemu żony (duża posiadłość Neple nad Bugiem w gub. siedleckiej) należał do zamożniejszych Polaków zamieszkujących Rosję (2,2 tys. dziesięcin). Mógł bez uszczerbku finansowego wspierać instytucje polskie w Petersburgu i w imperium. Od 1908 r. należał do Zarządu Towarzystwa Wspierania Przemysłu, Rzemiosła i Handlu w Królestwie Polskim [ Обществo поддержки народной промышленности в Царстве Польском ]. Wchodził też w skład zarządu Rosyjsko-Belgijskiego Towarzystwa Metalurgicznego [ Российско-Бельгийскоe металлургическоe обществo ]. Współpracował z Romanem Dmowskim (1864–1939) przy przygotowaniach do zwołanego na 1909 r. petersburskie