Kultura Carchi-Nariño

Kultura Carchi-Nariño – kultura prekolumbijska z terenu południowo-zachodniej Kolumbii i północnego Ekwadoru. Kultura ta określana jest często w skrócie w Ekwadorze kulturą Carchi, a w Kolumbii - kulturą Nariño. Pod pojęciem kultury Carchi-Nariño rozumiany jest obecnie obszar trzech wzajemnie przenikających się kultur archeologicznych: Capulí, i , powiązania między którymi są obecnie elementem sporów naukowców. Istnieje kilka koncepcji wzajemnych związków między tymi kulturami (w nawiasach nazwiska badaczy i lata wysunięcia przez nich przedstawionych koncepcji): * Capulí, Piartal i Tuza są trzema stylami ceramicznymi związanymi z trzema różnymi kulturami następującymi kolejno po sobie (Francisco, 1969); * styl ceramiczny Capulí łączy się z określonym społeczeństwem, natomiast dwa pozostałe style to dwie fazy tego samego kompleksu kulturalnego powiązanego z zamieszkującymi te tereny Indianami Pasto (Uribe, 1977/78); * zespoły złotnicze Capulí i Piartal-Tuza są związane z dwoma różnymi społeczeństwami (Plazas, 1977/78); * style ceramiczne Piartal i Tuza są wytworami dwóch różnych grup etnicznych egzystujących jednocześnie (Labbé, 1986); * style ceramiczne Capulí, Piartal i Tuza są przejawem zróżnicowania wewnętrznego tego samego społeczeństwa (Cárdenas, 1993, 1995); * nie istniały dwie grupy etniczne odmiennie się wyrażające w sztuce czy ceramice, tylko istniało jedno społeczeństwo hierarchiczne z dwoma poziomami hierarchii społecznej, z których każdy poziom prezentował inne metody wyrazu artystycznego (Doyón, 1993, 1995); * opierająca się na analizie wyrobów złotniczych pochodzących z tych terenów i skłaniająca do interpretacji tych wyrobów jako wytworu jednego społeczeństwa, przy czym różnice mogły łączyć się z istnieniem nie jednej, ale dwóch grup rządzącej elity politycznej (kacyków), (Gómez i Lleras, 2002); * styl Capulí łączy się grupą społeczną szamanów, styl Piartal z kacykami, natomiast styl Tuza ze społecznością Indian Pasto (Echevarría, 2004). Obecnie dominuje pogląd, że kultury te współżyły na tym samym terytorium, przy czym kultura Capulí zajmowała południowo-zachodnią część regionu, natomiast kultury Piartal i Tuza są dwoma fazami rozwojowymi tej samej społeczności (związanej z Indianami Pasto) o hierarchicznym systemie władzy z dominującą rolą wodzów (kacyków).