Północnokaukaska Republika Radziecka

Północnokaukaska Republika Radziecka – republika radziecka, utworzona na początku lipca 1918 r. na terenach Północnego Kaukazu kontrolowanych przez bolszewików, z połączenia trzech podobnych organizmów: republik Kubańsko-Czarnomorskiej, Tereckiej i Stawropolskiej. Od początku funkcjonowania toczyła walkę z siłami Armii Ochotniczej pod dowództwem Antona Denikina, dążących do opanowania Kaukazu Północnego i stworzenia, wspólnie z Kozakami dońskimi, kubańskimi i tereckimi, silnego centrum ruchu kontrrewolucyjnego na południu Rosji. Obejmowała obszary, na których poparcie dla bolszewików było znaczne (kraj stawropolski) i te, gdzie poparcie dla rewolucji było spotykane jedynie w nielicznych ośrodkach przemysłowych (Kubań, część terytoriów nad Terekiem). Latem 1918 r. zbrojne siły czerwonych znacząco przewyższały liczebnie oddziały białych, jednak z powodu złego dowodzenia i braku dyscypliny poniosły w starciu z nimi szereg klęsk. 16 sierpnia 1918 r. bolszewicy stracili stolicę Republiki Północnokaukaskiej, Jekaterynodar. Władze republiki przeniosły się wówczas do Piatigorska. Jesienią 1918 r. głównodowodzący siłami republiki Iwan Sorokin otwarcie zbuntował się przeciwko cywilnym władzom republiki, doprowadzając do rozstrzelania przewodniczącego jej komitetu wykonawczego ; sam został krótko potem zastrzelony przez żołnierzy. W listopadzie 1918 r. czerwoni odnieśli ostatnie zwycięstwo w bitwie o Stawropol, jednak nie zdołali utrzymać miasta. Ich siły do końca stycznia 1919 r. zostały praktycznie całkowicie rozbite przez Armię Ochotniczą. Centralny komitet wykonawczy formalnie potwierdził likwidację Północnokaukaskiej Republiki Radzieckiej jeszcze w grudniu 1918 r.