Plotyna

Pompeja Plotyna, Pompeia Plotina lub Pompeia Plotina Claudia Phoebe Piso (ur. przed 70, zm. 122/123) – cesarzowa Rzymu i jedyna żona cesarza Trajana. Urodziła się za panowania Nerona (54–68), najprawdopodobniej w galijskim Nemausus jako córka Lucjusza Pompejusza i Plotii. Została żoną Trajana jeszcze zanim ogłoszono go cesarzem (przed r. 98). W 100 otrzymała od niego tytuł augusty, który przyjęła dopiero w 105. Monety z jej wizerunkiem i inskrypcją Plotina Augusta emitowano od 112. Ze względu na swą skromność, przystępny sposób bycia i naturalną życzliwość, a także fakt, że nigdy nie stała się przedmiotem plotek czy pomówień o niemoralne zachowanie, cieszyła się wśród Rzymian wielkim szacunkiem i sympatią. W mowie pochwalnej na cześć Trajana Pliniusz Młodszy mówił o niej: Żona jest twą ozdobą i chwałą. Cóż od niej bardziej czystego, cóż starożytniejszego rodem i obyczajem? Gdyby kapłan najwyższy miał wybierać sobie żonę, wybrałby albo tę, albo jej podobną – lecz gdzież znalazłby podobną? Interesowała się filozofią, co nie było częste u kobiety o takiej pozycji i w tamtych czasach. Szczególną sympatią darzyła epikureizm, nurt raczej niepopularny i negatywnie odbierany przez Rzymian. Wspierała też szkołę epikurejską w Atenach. Przypisuje się jej pewien wpływ na politykę Trajana, głównie w aspekcie społecznym – złagodzenie ucisku fiskalnego, rozwój szkolnictwa i upowszechnianie tolerancji (m.in. wobec Żydów). Jej małżeństwo z Trajanem uchodziło za wzorcowe. Pozostało jednak bezdzietne, być może ze względu na homoseksualizm cesarza. Pozostawała w przyjaznych stosunkach z siostrą męża – Ulpią Marcjaną. Prawdopodobnie za jej namową w 117 Trajan na łożu śmierci oficjalnie adoptował i wskazał na swojego następcę Hadriana. Plotyna zmarła w Rzymie w 122 (lub 123) roku. Hadrian pozostał wdzięczny i pełen uznania wobec cesarzowej-wdowy, a zarazem swojej adopcyjnej matki. Przez 9 dni po jej śmierci zachowywał ścisłą żałobę i skomponował na jej cześć hymny, a także zlecił budowę świątyni w Rzymie oraz noszącej jej imię bazyliki z białego marmuru w Nemausus (stąd przypuszczenie, że było to jej miasto rodzinne). Prochy Plotyny zostały najprawdopodobniej pochowane przy prochach męża, pod Kolumną Trajana. Senat zaliczył ją w poczet bogów.