rijmkroniek

Rijmkronieken zijn op rijm gestelde chronologische beschrijvingen van historische feiten en personen. Het genre van de rijmkroniek in de volkstaal ontstond in Holland en Vlaanderen in het midden van de 13e eeuw en bleef tot de tweede helft van de 15e eeuw in zwang. De eerste berijmde kronieken ontstonden in de Lage Landen op de kloosterscholen van Egmond en Gent en Brugge en hadden een educatief doel. Pupillen werden geacht om deze rijmkronieken uit het hoofd te leren en te kunnen reproduceren. Daartoe werd gebruikgemaakt van een simpele versvoet (trochee) en eenvoudige rijmschema (gepaard rijm), wat het uit het hoofd leren vergemakkelijkte. Het genre van de rijmkroniek sloot daarmee aan bij de nog aanwezige orale traditie van barden, onder andere bij de Kelten. Het ontstaan van dit nieuwe genre moet gezien worden tegen de achtergrond van de opkomst van de steden en de ontwikkeling van een nieuwe elite met een groeiende behoefte aan onderwijs, maar die minder vertrouwd was met het Latijn als taal voor kennisoverdracht. Tegen het einde van de 13de eeuw kreeg de rijmkroniek meer de functie van het bezingen van de kwaliteiten van hooggeplaatste personen en steden, die tot meerdere eer en glorie kroniekschrijvers in dienst namen en die dezen ter verpozing en vermaak in gezelschappen lieten optreden. In de 14de eeuw ontwikkelde zich een onafhankelijke beroepsgroep van dichters en zangers met een breed repertoire, die voor optredens werden ingehuurd. Ze werden aangeduid als sprooksprekers, minstrelen en troubadours. Tegen het midden van de 15de eeuw waren de steden uitgegroeid tot machtige instellingen en was er een puissant rijke en machtige elite ontstaan. Hun behoefte om hun machtige positie te etaleren veranderde in ornamentale architectuur en schilderkunst. Rijmkronieken zien we daarna incidenteel alleen nog als een afzonderlijk literair genre.