Schouwburg of Van Campen

DE EERSTE NEDERDUYTSCHE ACADEMIE Het culturele leven van dat moment werd vooral bepaald door Rederijkerskamers. In Amsterdam waren dat de oude of Brabantse kamer, waar Vondel lid van was, en de Eglantier, ‘in liefde bloeyende’ waar BREDERO, HOOFT en SAMUEL COSTER lid van waren. Onder deze laatste drie heerste al lang onvrede over de gang van zaken, met name over de avondjes die uitliepen op zuippartijen. Gevolg: zij richtten deze kamer de rug toe en begonnen een eigen initiatief. Zo werd op 24 september 1617 op de plaats waar we nu staan de EERSTE NEDERDUYTSCHE ACADEMIE opgericht, vooral door toedoen van de Amsterdamse arts en letterkundige Samuel Coster die het initiatief volledig betaalde en Bredero. Heel anders dan een rederijkerskamer, er moest instructie op hoger niveau gegeven worden in wetenschap en kunst, d.m.v. openbare colleges én toneeluitvoeringen, maar vooral in de landstaal, een soort volksuniversiteit dus. Het moest een tegenhanger worden van de universiteit van Leiden. Vooral bestemd voor de Amsterdamse kooplieden, dus praktische lering stond voorop. Voorbeelden van opgevoerde stukken waren Hoofts ‘Warenar’ en Bredero’s ‘Spaanschen Brabander’. Even ter verduidelijking: in de beginjaren van de Eglantier, laten we zeggen ongeveer 1610, betaalde men niet voor het kijken naar toneel. Pas later o.a. met de stukken van Bredero ging men voor entree betalen, en Coster gaf toen al aan dat door de stukken van Bredero de kamer in drie jaar meer winst had gemaakt dan ooit tevoren. De opbrengst van de toneelvoorstelling van de Eerste Nederduytsche Academie ging voor een deel naar het Oude Mannen- en Vrouwenhuis, de rest naar de gemeente. De predikanten waren eigenlijk fel gekant tegen de toneeluitvoeringen, maar door die opbrengsten – hoe principieel waren ze eigenlijk - stonden ze de uitvoeringen schoorvoetend toe. De afsluiting van het eerste jaar was zeer succesvol, een toeloop van meer dan 2000 studenten. Het ging overigens vrij snel bergafwaarts met de Academie, o.a. door de veel te vroege dood van Bredero, waardoor de succesauteur wegviel. Ook was er sprake van geldgebrek en daarom werd het gebouw verkocht aan het Weeshuis. Het oorspronkelijk houten gebouwtje werd te klein, dus bouwde men een stenen gebouw als plaats voor toneelvoorstellingen, dat zien we hier. Let op de boog met de spreuk van Vondel. Deze door Jacob van Campen ontworpen schouwburg werd op 26 december 1637 plechtig geopend met de Gijsbrecht van Aemstel van Vondel. In 1772 vatte het gebouw bij een toneelrepetitie vlam, waarbij 18 mensen omkwamen. Enkele jaren later werd er aan het Leidseplein een nieuwe schouwburg gebouwd, dat is de schouwburg die er nu nog steeds staat. We gaan nu naar de Handboogsteeg. Door Gerard Vestering Enthousiast liefhebber van het werk van Bredero. Pleitbezorger van een revival van onze kennis over de Nederlandse Klassieke Literatuur. Alle gidsen bekijken