Teodor Kubina

27 września 1917 został mianowany proboszczem parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Katowicach . Z jego inicjatywy powstało w parafii mariackiej wiele nowych stowarzyszeń i związków, np. Towarzystwo Katolickie pod opieką św. Jacka dla polskich robotników (zał. w 1918 roku), Stowarzyszenie Pań Miłosierdzia św. Wincentego á Paulo (zał. w 1919 roku). Ks. Kubina zorganizował również tanią kuchnię dla ubogich w Domu Związkowym przy kościele NMP oraz opiekował się młodzieżą polską, organizując dla niej wykłady na temat historii i kultury polskiej. Należał do inicjatorów powstania i stał na czele Śląskiego Związku Akademickiego (zał. 20 lipca 1919), będąc jednocześnie wiceprzewodniczącym jego Sekcji Teologicznej. Był współorganizatorem Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku , Śląskiej Biblioteki Krajowej, a także działał w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół” oraz w Towarzystwie Czytelni Ludowych. W latach 1919-1921 redagował Chrześcijańską Bibliotekę Społeczną, w której to serii wydawał swoje prace o tematyce społeczno-politycznej. W latach walk o przynależność państwową Górnego Śląska był jednym z czołowych działaczy polskiego ruchu narodowego. Z polecenia Sekcji Teologicznej wydał broszurę Die Stellung der Geistlichen in der oberschlesien Frage ... (Mikołów 1920). W kwietniu 1921 roku wszedł w skład misji wysłanej przez Polski Komitet Plebiscytowy do Rzymu, której celem było bezpośrednie przedstawienie stanowiska strony polskiej w kwestii plebiscytu oraz kontrowersyjnego zarządzenia kard. A. Bertrama . Działalność narodowa wpłynęła na to, że w sierpniu 1920 roku ks. Kubina z obawy o życie musiał opuścić swoją parafię. Początkowo ukrywał się przed bojówkami niemieckimi. Od lipca 1921 do czerwca 1922 roku był członkiem Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku. Od czerwca do października 1922 roku należał zaś do Tymczasowej Rady Wojewódzkiej, sprawując w niej m.in. funkcję przewodniczącego Komisji Legislacyjnej. Nadała ona aktom TRW ostateczną formę. Z lat 1918-1922 datuje się znajomość ks. Kubiny z ówczesnym nuncjuszem apostolskim w Polsce Achillesem Rattim, późniejszym papieżem Piusem XI. W drugiej połowie 1919 roku wstąpił w szeregi Narodowej Partii Robotniczej . Był członkiem władz naczelnych śląskiej dzielnicy tej partii. Wpływając na jej program i organizację, chronił stronnictwo od radykalizmu. NPR proponowała mu mandaty poselskie ze swych list do Sejmu RP i Sejmu Śląskiego, ale owe propozycje zostały odrzucone. Ściśle współpracował ze Zjednoczeniem Zawodowym Polskim oraz doprowadził do powstania w 1920 roku Związku Katolickich Towarzystw Robotników Polskich na Śląsku, zostając jego pierwszym prezesem. W czasie II Ogólnokrajowego Kongresu NPR w Krakowie (wrzesień 1921) ks. Kubina wziął aktywny udział w pracach Komisji Programowej. Po nominacji na biskupa zrezygnował z funkcji w partii, ale zachował i utrzymywał kontakty z jej członkami. W 1919 i 1922 roku strona polska starała się, aby objął stanowisko „generalnego wikariusza na Górnym Śląsku”, a następnie kierownika Administracji Apostolskiej dla polskiego Górnego Śląska . Starania te nie przyniosły spodziewanych rezultatów z powodu protestów kard. A. Bertrama i strony niemieckiej. W ramach Administracji Apostolskiej dla polskiego Górnego Śląska był jednym z najbliższych współpracowników administratora apostolskiego A. Hlonda . Z jego nominacji pełnił funkcję wicedziekana kolegium księży konsultorów diecezjalnych, promotora i obrońcy węzła małżeńskiego w sądzie biskupim oraz egzaminatora prosynodalnego. W 1924 roku wszedł w skład komisji konkursowej, opiniującej projekty nowej katedry w Katowicach . W latach 1923-1924 był również pierwszym redaktorem „Gościa Niedzielnego” . Po erygowaniu diecezji częstochowskiej przez papieża Piusa XI został mianowany jej pierwszym bpem ordynariuszem (14 grudnia 1925). Konsekracji ks. Kubiny dokonał na Jasnej Górze metropolita A. Sapieha . Jego dziełem jest zorganizowanie urzędów diecezjalnych, w tym Seminarium Duchownego, które umieścił w Kra