Język tukang besi

Język tukang besi, także wakatobi, bahasa pulo („język wyspiarski”) – język austronezyjski używany na wyspach Tukangbesi w Indonezji, w prowincji Celebes Południowo-Wschodni. Według danych z 1995 roku posługuje się nim 250 tys. osób. Użytkownicy tego języka zamieszkują również archipelag Moluków, Małe Wyspy Sundajskie, wybrzeża indonezyjskiej Papui, południowy Celebes, Borneo, Sumatrę, Jawę, a także Singapur. Jest silnie rozdrobniony dialektalnie. Istnieją cztery główne dialekty: wanci i kaledupa (północne) oraz tomea i binongko (południowe). Publikacje Ethnologue (wyd. 22) i Glottolog (4.6) odrębnie klasyfikują warianty północny i południowy. Bez wcześniejszej styczności obie odmiany są słabo wzajemnie zrozumiałe, jako że różnice dotyczą wielu elementów podstawowej leksyki. Pod względem gramatyki dialekty nie wykazują dużych różnic. Na bazie języka tukang besi wykształcił się pidżyn, który ma ponad 150 tys. użytkowników (z czego 75 tys. to również rodzimi użytkownicy pierwotnego języka). W społecznościach wielojęzycznych traci na znaczeniu społecznym i jest wypierany przez dialekty języka malajskiego. Zmiana ta jest widoczna wśród młodszego pokolenia. Na wyspach Tukangbesi pozostaje jednak głównym środkiem komunikacji, używanym przez wszystkich członków społeczności. Na obszarach przybrzeżnych, w pobliżu ośrodków władz państwowych, większość populacji rozumie malajski bądź indonezyjski. Istnieje szereg różnych nazw określających ten język i grupę etniczną. Grupy ludności Tukang Besi są we wschodniej Indonezji znane jako orang Buton lub orang Binongko. Nazwa Buton jest jednak niejednoznaczna, gdyż w samej prowincji Celebes Południowo-Wschodni określa grupę etniczną Wolio i język wolio. Udokumentowano jego gramatykę. Nie wykształcił tradycji piśmienniczej, zapisywany jest jedynie sporadycznie. Jest prawdopodobnie blisko spokrewniony z językiem bonerate.