Wim Crouwel

Wim Crouwel. Er is al ruimschoots gezegd en geschreven. Over hem, door hem. Zijn biografie (geautoriseerd) is een precisiemonument en reikt tot zijn zeventigste. Wat kun je, wat moet je dan doen, tien jaar nadien? In Roots, op twaalf pagina’s binnenwerk? Je snelt, je zapt door zijn leven. Groningen. Willem Hendrik Crouwel. Kind van zijn ouders, kleinkind van zijn grootouders. Op oma,opabezoek aan de Grachtstraat neemt hij geregeld de benen. Naar buurman Job Hansen. Die onder hanebalken huist. En er telkens hetzelfde uitzicht schildert. Op het Noorderplantsoen. In de geest van De Ploeg. Wim raakt bevriend met de zoon en leert veel van de vader. Kijken, de blik verruimen. ‘De man is van grote invloed op me geweest’. Dat wordt met recht gezegd. Ook Crouwel zet zich aan de ezel, in de jonge jaren. Maar zelf schilderen, zelf aquarelleren, houdt geen stand. De liefde voor het schilderij beklijft. Wis en zeker. Van Abbe. Edy de Wilde trekt Wim Crouwel aan. Vers. Als vast ontwerper voor het museum. Affiches, catalogi, een aardige stroom per jaar. Van Abbe zit de tijd op de hielen en kent weinig rust. Crouwel legt zijn credo neer. Het museum staat voorop, niet de kunstenaar. Geen subjectieve vormen, stoelend op ideeën van de exposant, maar een helder, relevant, consistent systeem. Van ordelijke, ordentelijke, informatie. Zonder versiering, zonder populistische trekken. Edy, frequent ‘onder kunstenaars’, aarzelt, doch stemt toe. En de praktijk is minder streng dan de woorden opperen. Crouwel: ‘Eindhoven is, blijkt toch, een periode van zoeken’. Stedelijk. De Wilde volgt Sandberg op. Crouwel volgt Sandberg op. Willem Sandberg, directeur en huisontwerper. Een groter contrast is nauwelijks denkbaar. De gaande man is een dichter. In woord, in stijl, in vorm, in beeld. Emotie klatert, van iedere pagina. Komende Wim is anders. Rationeel, Zwitsers koel bijkans. De tamelijke speelsheid van Eindhoven verstrakt. Leidsels worden aangetrokken. Dat mag ook wel. De schaal van het Stedelijk is nu eenmaal groter. Er zijn méér conservatoren met méér eigen wensen. Er zijn méér tentoonstellingen van méér kunstenaars. Het museum echter moet prominente eenheid bewaren. Stedelijk. ‘Edy is een ideale opdrachtgever’. En met de conservatoren komt het in orde. Ook met die eigenwijze, die praktisch alles beter weet, die zo prachtig weerwoord levert. Inderdaad: kordaat ontpopt zich de nieuwe stijl. Contrair aan Sandberg. Sober, ascetisch, documentair, ordenend, geordend. Het Stedelijk wordt gaandeweg SM. Desalniettemin raakt, zelfs hier en nu, niet alles gekneveld, roestvrijstaal gekooid. Lichtheid gloort, van tijd tot tijd. En, onder invloed van anderen, ontstaan nieuwe, afwijkende uitingsvormen. Agenda-affiches, institutionele plakkaten als ‘Waar is Piet Mondriaan? altijd in Het Stedelijk’. Ze worden door Crouwel rap en bekwaam beetgepakt. TD. Total Design, voluit. Licht optimistische naam: met het cluster ‘industrieel’ vlot het niet erg. Maar. Er is geen ontwerpbureau dat zich zo vroeg, zo overtuigd en zo overtuigend in de markt zet. Met zoveel talent aan boord. Dat maakt het niet altijd even gemakkelijk. Karakters botsen nu eenmaal. Ook. Crouwel -ontwerper, filosoof, boegbeeld, directeur- heeft er niet zelden de handen aan vol. Niettemin ontstaat een imposante stroom topwerk. Op Herengracht 567. Waaronder een legioen aan logo’s. Voor klinkende klanten. Van Auping en Groningen tot Rotterdam en WTC. En laten we zijn postzegels niet vergeten en het telefoonboek. Crouwel is 22 jaar bij TD. Delft. TH, Technische Hogeschool. Crouwel is er een lustrum medewerker, sectie Industriële Vormgeving. Naast zijn dagtaak bij TD, Total Design. Later vervult hij een onderwijsopdracht en wordt hij buitengewoon hoogleraar. Aan de tussenafdeling. Ze houden hem vast, ter plekke. Crouwel wordt prof. en vervolgens decaan. Industrieel Ontwerpen luidt ten tijde de roepnaam. En het blijft niet bij Delft. Rotterdam wenkt en benoemt. Aan de Erasmus: bijzonder hoogleraar Kunst- en Cu