Albertus Seba

Het Schatryke kabinet der voornaamste seldzaamheden der natuur is een beschrijving van het rariteitenkabinet van Albertus Seba uit de 18e eeuw. Een rariteitenkabinet is een verzameling bijzondere voorwerpen, ook wel rariteiten genoemd. Denk in het geval van Albertus Seba aan schelpen, stenen en opgezette dieren uit binnen- en vooral buitenland. Het verzamelen van rariteiten was een geliefde bezigheid in die tijd. Maar niet alle rariteitenkabinetten waren van wetenschappelijk belang. Dat van Seba wel. Rond het jaar 1725 besluit Seba de beschrijving van zijn collectie te publiceren. De eerste 2 delen verschijnen in 1734 en 1735. De laatste 2 delen komen na zijn dood uit: in 1758 en 1765. De collectie zelf is dan al verspreid over heel Europa. Het werk bevat naast tekst ook prachtige illustraties van de rariteiten. Niet zomaar getekend, maar sierlijk vormgegeven door kunstenaars. Deze kopergravures werden zwart-wit gedrukt en met de hand ingekleurd. De illustraties en het wetenschappelijke belang van de collectie maken het werk tot een topstuk van de KB. Download Een portret van Seba, een oude man met een lange pruik en een potje met een slang in zijn hand. Hij wijst naar een boek met afbeeldingen van vogels. Albertus Seba (1665-1736) was apotheker en woonde in Amsterdam, vlak bij het IJ. Hij leverde medicijnen aan de schepen van de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Door zijn werk had hij veel contact met opvarenden en kooplieden. Zij lieten hem rariteiten zien die zij op hun reizen tegengekomen waren. Er ontstond een handel in deze voorwerpen, waardoor Seba zijn collectie kon uitbreiden. Op een gegeven moment had hij correspondenten over de hele wereld: mensen die voor hem uitkeken naar bijzondere voorwerpen. Zo verzamelde hij een grote collectie. Seba verkocht zijn eerste collectie aan tsaar Peter de Grote. De tsaar betaalde hem 15.000 gulden. Meteen daarna begon Seba aan een nieuwe verzameling, die nog groter werd dan de eerste. Hij stelde zijn collectie ook open voor wetenschappelijk onderzoek. Geleerden kwamen zelfs bij hem langs, onder wie Carl Linnaeus (1707-1778). Linnaeus was een Zweedse arts en plantkundige, die onder andere een systeem bedacht om plantenfamilies te ordenen en te benoemen. Zijn naamgevingssysteem gebruiken wij in de 21e eeuw nog steeds. Linnaeus vond Seba’s collectie van groot wetenschappelijk belang. Delen van de collectie hebben een rol gespeeld bij Linnaeus’ systematische beschrijving van de natuur. Albertus Seba, Locupletissimi rerum naturalium thesauri accurata descriptio. Naaukeurige beschryving van het schatryke kabinet der voornaamste seldzaamheden der natuur. 4 delen. Amsterdam: Janssonius van Waesberge e.a., 1734-1765. KB nationale bibliotheek: KW 394 B 26-29 Het mooi gekleurde KB-exemplaar is in 2001 door de kunstboekenuitgever Taschen uitgegeven als facsimile op groot formaat. In 2017 verscheen het nog eens in het klein: Albertus Seba, Cabinet of Natural Curiosities. The complete plates in colour 1734-1765 . Dit middeleeuwse handschrift van Jacob van Maerlants Der naturen bloeme (ca. 1350) is een vroege voorloper van onze Wikipedia. Het bevat prachtige illustraties. Ook is het voor het eerst in het Nederlands geschreven in plaats van in het Latijn. Metamorphosis insectorum Surinamensium van Maria Sibylla Merian is een prachtig geïllustreerd boek over planten en insecten in Suriname uit 1705. Lees meer over dit topstuk.