mózg

Mózg (łac. cerebrum) – organ, który służy jako centrum układu nerwowego u wszystkich kręgowców i większości bezkręgowców, tj. u większości zwierząt dwubocznie symetrycznych; znajduje się zwykle w pobliżu narządów zmysłów, takich jak wzrok. Jest to najbardziej złożony organ w ciele kręgowca. Wraz z rdzeniem kręgowym tworzy ośrodkowy układ nerwowy. Na przykład, u człowieka kora mózgowa zawiera około 14-16 miliardów neuronów (także imponująca jest szacunkowa liczba neuronów w móżdżku - wynosi 55-70 miliardów), a każdy neuron jest połączony synapsami z kilkoma tysiącami innych neuronów. Neurony te zazwyczaj komunikują się ze sobą za pomocą długich włókien zwanych aksonami, które przenoszą ciągi impulsów sygnałowych zwanych potencjałami czynnościowymi do odległych części mózgu lub ciała, kierując je do określonych komórek odbiorczych. Fizjologicznie, mózgi wywierają scentralizowaną kontrolę nad innymi organami ciała. Oddziałują one na resztę ciała zarówno poprzez generowanie wzorców aktywności mięśni, jak i poprzez pobudzanie wydzielania substancji chemicznych zwanych hormonami. Ta scentralizowana kontrola pozwala na szybkie i skoordynowane reakcje na zmiany w środowisku. Niektóre podstawowe rodzaje reakcji, takie jak odruchy, mogą być pośredniczone przez rdzeń kręgowy lub zwoje obwodowe, ale kontrola zachowania oparta na wielu danych sensorycznych wymaga integracji informacji poprzez organ centralny, czyli mózg. Działanie pojedynczych komórek mózgowych jest obecnie rozumiane w sposób bardzo szczegółowy, ale sposób, w jaki współpracują one w zespołach tak ogromnych, jak np. w mózgu człowieka, nie został jeszcze rozwiązany. Najnowsze modele we współczesnej neuronauce traktują mózg jako biologiczny komputer, różniący się mechanizmem od komputera elektronicznego, ale podobny w tym sensie, że pozyskuje on informacje z otaczającego świata, przechowuje je i przetwarza na różne sposoby. Niniejszy artykuł porównuje właściwości mózgów wśród różnych grup zwierząt. Omawia też mózg ludzki, ale w takim zakresie, w jakim podziela on właściwości innych mózgów. Natomiast wyjątkowość mózgu człowieka na tle innych mózgów omówiono w artykule mózgowie człowieka. Zaś choroby mózgu człowieka i skutki jego uszkodzenia omówiono w artykule choroby neurologiczne.