Mały komentarz

Mały komentarz (oryg. Commentariolus) – pierwsze znane dzieło astronomiczne napisane przez polskiego astronoma Mikołaja Kopernika w 1512 lub 1513 roku. W dziele tym Kopernik przedstawia siedem założeń dotyczących ruchu sfer w układzie heliocentrycznym. Do 1878 roku Commentariolus istniał w formie rękopiśmienniczej. W tym roku po raz pierwszy opublikował go z kopii wiedeńskiej. W 1881 roku odnaleziono inną kopię w Sztokholmie i wydano ją drukiem. Postulaty: 1. * Nie istnieje jeden środek wszystkich sfer niebieskich; 2. * Środek Ziemi nie jest środkiem świata, lecz tylko środkiem ciężkości i sfery Księżyca; 3. * Wszystkie sfery krążą wokół Słońca jako środka i dlatego w pobliżu Słońca znajduje się środek świata; 4. * Odległość Słońca od Ziemi jest niezauważalnie mała w porównaniu z odległością do firmamentu; 5. * Każdy ruch na firmamencie jest wywołany ruchem Ziemi, która się obraca w ciągu doby; 6. * Ruch Słońca po niebie nie jest jego własnym ruchem, lecz skutkiem ruchu Ziemi i naszej sfery, z którą się obracamy wokół Słońca podobnie jak każda inna planeta; Ziemia wykonuje więc kilka ruchów; 7. * To, co u planet wydaje się ich ruchem wstecznym lub posuwaniem się naprzód, nie pochodzi od nich, lecz od Ziemi, której ruch wystarczy dla wyjaśnienia tak wielu nierówności dostrzeganych na niebie.