status constructus

Status constructus (dosłownie: „stan sprzężony”) – konstrukcja składniowa charakterystyczna dla języków afroazjatyckich, będąca rodzajem przydawki dopełniaczowej. Służy do wyrażenia relacji posiadania pomiędzy pierwszym a drugim członem. W przeciwieństwie do większości języków indoeuropejskich, posesywność kodowana jest na possesum (drugi człon status constructus), a nie na possesorze (pierwszy człon status constructus). Pierwszym członem status constructus (tzw. nomen regens, rzeczownik rządzący) jest rzeczownik, najczęściej w nominativusie (mianowniku), natomiast drugim członem (tzw. nomen rectum, rzeczownik zarządzany) jest rzeczownik w accusativusie (bierniku), np. ministerstwo sprawiedliwości — وِزَارَةُ آلْعَدْلِ (wizāratu-l-‘adli), gdzie وِزَارَةٌ (wizāratun) oznacza ministerstwo, a عَدْلٌ (‘adlun) — sprawiedliwość. Mianownik w języku arabskim wyrażany jest za pomocą dammy (końcówka -un/-u), a biernik - za pomocą kasry (końcówka -in/-i). Ta konstrukcja gramatyczna obecna jest w wielu językach semickich, przede wszystkim w języku arabskim, hebrajskim, syriackim oraz językach berberskich, a także w wymarłym języku egipskim. W zależności od języka, nomen regens (pierwszy człon) może być oznaczany za pomocą właściwości fonologicznych (np. poprzez afiksy, akcent lub obecność samogłoski) i/lub morfologicznych (możliwość lub brak możliwości przyjęcia rodzajnika określonego).