Wilhelmus Durandus

William Durandus (Puimisson, ca. 1230 – Rome, 1 november 1296) was een middeleeuws liturgische schrijver. Hij was een theoreticus van het kerkelijk recht in de tijd van de hooggotiek. Durandus studeerde rechten in Bologna en gaf nadien zelf les in Modena. Paus Clemens IV verzocht hem naar Rome te komen, maakte hem onderdeken en gaf hem de titel van het domheerschap bij Beauvais en Chartres. Daarna werd Durandus bij de pauselijke curie gevoegd als auditor generalis causarum sacri palattii. Als de secretaris van paus Gregorius X vergezelde hij hem tot aan het tweede concilie van Lyon in 1276, waar hij, als zijn secretaris, zijn nota’s optekende. In 1279 werd hij verkozen tot kardinaal van Chartres en ongeveer gelijktijdig ging hij naar Romagna om er pauselijk gouverneur te worden. Hij slaagde erin de opstand te onderdrukken onder . Hierbij verwoestte hij het kasteel della Ripa en stichtte er de stad Urbino. Deze slag gaf hem in 1286 de promotie tot bisschop door het kapittel van Mende. Inmiddels was zijn bisdom onder het beheer van zijn neef, William Durandus de jongere. Eveneens in 1286 bracht hij zijn werk Rationale divinorum officiorum uit. De acht boeken omvatten een gedetailleerd overzicht van de wetten, ceremonies, gewoontes en mystieke interpretaties van de Romeinse rituelen. Boek 1, in 1843 vertaald als “The Symbolism Of Churches And Church Ornaments” door J.M. Neale en B. Webb, gaat over de symbolen van de kerk zelf en zijn verschillende delen. “Rationale” is het meest complete middeleeuwse werk in zijn soort. Nu nog is het de standaard als het aankomt op de rituelen, kledij en symboliek uit de dertiende eeuw. Andere werken van zijn hand zijn onder meer Speculum Legatorium wat achteraf uitgebreid werd naar Speculum Judiciale, een werk over de kerkelijke rechten van legaten en de vormen van kerkelijke processen. In 1295 verbleef hij opnieuw in Italië als gouverneur van Romagna en , waar de weer in opstand kwamen. Hier kreeg hij een aanbod van de paus om te worden, maar wees dit aanbod af. Kort daarna kwam hij naar Rome waar hij stierf. Hij werd begraven in de in Rome, waar een soort ‘kruisweg’ zijn levensverhaal vertelt en een lijst van zijn werken weergeeft.