Ignacy Hołowiński

Autor: Irena Wodzianowska Hołowiński Ignacy / Головинский Игнатий Петрович (1807–1855), h. własnego (Kostrowiec Odmienny), metropolita mohylewski, arcybiskup, pierwszy rektor Akademii Duchownej (AD) w Petersburgu, współtwórca tzw. koterii petersburskiej, pisarz i tłumacz, ps. Ignacy Kefaliński, Żegota Kostrowiec... Hołowiński Ignacy / Головинский Игнатий Петрович (1807–1855), h. własnego (Kostrowiec Odmienny), metropolita mohylewski, arcybiskup, pierwszy rektor Rzymskokatolickiej Akademii Duchownej (RzAD) w Petersburgu, współtwórca tzw. koterii petersburskiej, pisarz i tłumacz, ps. Ignacy Kefaliński, Żegota Kostrowiec. Na początku lat 40. XIX w. razem m.in. z Michałem Grabowskim (1804–1863), Józefem Ignacym Kraszewskim (1812–1887), Józefem Emanuelem Przecławskim (1799–1879) należał do utworzonego z inicjatywy Henryka Rzewuskiego (1791–1866) konserwatywnego literacko-towarzyskiego ugrupowania, tzw. koterii petersburskiej . Skupieni wokół wydawanego w Petersburgu od 1803 r. przez Przecławskiego „ Tygodnika Petersburskiego ” literaci cechowali się ugodową postawą wobec władz carskich, zwalczając jednocześnie dążenia niepodległościowe i patriotyczne Polaków. Przynależność do koterii zjednała Hołowińskiemu przychylność ówczesnego generała gubernatora kijowskiego Dmitrija G. Bibikowa (1792–1870), który stał się jednym z jego protektorów przy nominacji na stanowisko rektora RzAD w Petersburgu. Hołowiński starał się, jak wspomina, jego ulubiony uczeń, późniejszy arcybiskup warszawski Zygmunt Szczęsny Feliński (1822–1895), „zachęcać [studentów] do czytania jak najlepszych dzieł ascetycznych, teologicznych i polemicznych, wychodzących za granicą, które też skwapliwie sprowadzał do akademickiej biblioteki” (Z. Feliński, Pamiętniki , s. 432). Przekazał także uczelni część swojego prywatnego księgozbioru. Obawiając się wpływu i atmosfery miasta, wprowadził w RzAD swego rodzaju klauzurę. Doszedł bowiem do przekonania, że wszelkie stosunki ze światem zewnętrznym mogłyby mieć ujemny wpływ na przyszłych kapłanów. Dlatego też alumnom nie wolno było wychodzić na miasto lub wyjeżdżać na wakacje, wolny czas spędzali pod okiem władzy akademickiej. Na okres letnich wakacji rektor wynajmował dla nich obszerną willę na Wyspie Kamiennej [ Каменный остров ]. Szczególną uwagę zwracał na praktykę głoszenia kazań przez alumnów, gdyż uważał „że dopóki księża nie odpowiedzą swemu celowi, to jest oświecaniu ludu ustnie i na piśmie w prawdach świętych, dopóty nie są pożytecznymi sługami” (F. A. Symon, Z życia i korespondencyi ks. Hołowińskiego , s. 58). Charakteryzując działalność Hołowińskiego w Petersburgu, Feliński pisał o przyświecających mu dwu celach, jakimi były wychowanie kapłanów oddanych Kościołowi oraz obsadzenie wszystkich ważniejszych posad duchownych ludźmi „szczerej katolickiej wiary” ( Pamiętniki , s. 431). W 1845 r. z polecenia bpa pomocniczego wileńskiego Kazimierza Dmochowskiego (1780–1851), ówczesnego zarządcy metropolii mohylewskiej, Hołowiński wizytował kościoły w Moskwie, Jarosławiu i Niżnym Nowgorodzie. W lipcu następnego roku odwiedził seminaria w guberniach zachodnich imperium (Wilno, Telsze, Mińsk, Kamieniec, Żytomierz). W Petersburgu był szczególnie ceniony jako kaznodzieja. Jego kazania odznaczały się erudycją i prostotą wywodu. W 1857 r. w Krakowie opublikowano ich polski wybór ( Kazania niedzielne, świąteczne, kazania z okazji różnych wydarzeń i mowy wygłoszone w Petersburgu ). W 1847 r. rozwinął działalność w związku z przygotowaniem konkordatu. 3 lipca 1848 r. został prekonizowany biskupem tytularnym Karystos i koadiutorem nowego arcybiskupa mohylewskiego K. Dmochowskiego. Po otrzymaniu bulli papieskiej Universalis Ecclesiae cura , o reorganizacji archidiecezji mohylewskiej, zgodnie z uzgodnieniami konkordatowymi oraz ukazu carskiego (29 listopada 1848) pozwalającego na jej wykonanie natychmiast przystąpił do pracy. Swoim zastępcą na uczelni mianował inspektora RzAD ks. Wincentego Lipskiego (1795–1875), a sam w czerwcu 184