Józef Mianowski

Autor: Artur Kijas Mianowski Józef / Мяновский Осип Игнатьевич (1804–1879), lekarz, działacz społeczny i filantrop, profesor petersburskiej Akademii Medyko-Chirurgicznej (AM-Ch), rektor Szkoły Głównej Warszawskiej... Mianowski Józef / Мяновский Осип Игнатьевич (1804–1879) , lekarz, działacz społeczny i filantrop, profesor petersburskiej Akademii Medyko-Chirurgicznej (AM-Ch), rektor Szkoły Głównej Warszawskiej. Urodzony w 1804 r. w miejscowości Smiła (ukr. Сміла ) w pow. humańskim gub. kijowskiej, kilkadziesiąt kilometrów od Czerkas. Był synem Ignacego, szlachcica zatrudnionego być może w administracji dóbr hrabiowskiej rodziny Bobryńskich. Miał braci Mikołaja (ur. 1793) i Szymona Wincentego (ur. ok. 1793); jeden z nich zmarł w 1892 r. w Ulusoju na Syberii („Kraj” 1892, nr 6). W latach 1817–1822 uczęszczał do bazyliańskiej szkoły powiatowej w Humaniu, uzyskując nagrody za postępy w nauce. W szkole prowadzonej przez znanego pedagoga, księdza Leoncjusza Skibowskiego, zaprzyjaźnił się z późniejszym poetą i działaczem społecznym Sewerynem Goszczyńskim (1801–1876). Po ukończeniu edukacji w Humaniu, dzięki poparciu zamożnego krewnego, udał się do Wilna, gdzie podjął studia uniwersyteckie. Medycynę studiował na koszt państwa, co świadczy, że nie należał do dobrze sytuowanych studentów. Po ukończeniu w 1827 r. Wydziału Medycznego otrzymał tytuł lekarza dyplomowanego. Na wniosek władz uniwersyteckich Ministerstwo Oświecenia Publicznego Rosji wyraziło zgodę na pozostawienie Mianowskiego na uczelni dla przygotowania rozprawy doktorskiej. Na podstawie pracy o tężcu, obronionej w 1828 r., uzyskał stopień doktora medycyny. Tuż po tym został asystentem profesora Kliniki Terapeutycznej Jędrzeja Śniadeckiego (1768–1838). W 1829 r. jako członek rzeczywisty znalazł się w składzie Cesarskiego Towarzystwa Lekarskiego w Wilnie. Bywając w domu doktora Augusta Ludwika Bécu (1771–1824), poznał jego pasierba – syna drugiej żony Salomei z Januszewskich (1792–1855) 1. v. Euzebiuszowej Słowackiej, poetę Juliusza Słowackiego (1809–1849), z którym się zaprzyjaźnił. W końcu kwietnia 1831 r. ożenił się z córką Bécu – Aleksandrą, która zmarła rok później w czasie połogu. Podczas powstania listopadowego na Litwie w lutym 1831 r. został przydzielony do szpitala wojskowego w Wilnie. Opiekował się chorymi i rannymi żołnierzami obu walczących stron. Uczestnicząc w licznych operacjach, nabrał doświadczenia, które później wykorzystywał w publikacjach. Po zamknięciu w 1832 r. uniwersytetu i otwarciu Akademii Medyko-Chirurgicznej w Wilnie, związany nadal ze Śniadeckim, wykładał fizjologię. W 1834 r. po napisaniu rozprawy na temat leczenia gruźlicy według francuskiego klinicysty René Laёnneca (1781–1826) i zdaniu egzaminu z terapii szczegółowej otrzymał stanowisko adiunkta. W sierpniu 1837 r. na koszt rządu został wysłany za granicę dla zapoznania się ze stanem wiedzy z fizjologii. Podczas pobytu w Berlinie został członkiem korespondentem tamtejszej akademii medycznej. W tymże roku został też członkiem petersburskiej AM-Ch oraz opublikował pracę O złamaniach kości (Wilno 1837, t. 1–2). Jesienią 1837 r. Mianowski powrócił do Wilna, prócz fizjologii i terapii ogólnej na Wydziale Medycznym uniwersytetu, przekształconym w 1832 r. w Akademię Medyko-Chirurgiczną (AM-Ch), wykładał zoofizjologię na weterynarii i ordynował w szpitalu żydowskim. Przyniosło mu to dużą popularność zarówno w kręgach ziemiaństwa, jak i ludności pospolitej. Przez cara Mikołaja I (1796–1825) był trzykrotnie nagradzany pierścieniem brylantowym, m.in. za dzieje wileńskiej kliniki internistycznej pt. Observationes ex actis medici instituti clinici a 1834–1835 deprompte („Collectanea medico-chirurgica”, Wilno 1838). Mimo prawomyślności, jaką wykazywał wobec rządu, w 1839 r. spotkał się z przybyłym do Wilna emisariuszem Szymonem Konarskim (1808–1839) i przez kilka tygodni ukrywał go i leczył w wileńskiej klinice. Aresztowany w związku ze sprawą Konarskiego 9 października 1840 r., poddany został dotkliwem