Konstanty Budkiewicz

Autor: Irena Wodzianowska, Michaił W. Szkarowskij Budkiewicz Konstanty Romuald / Будкевич Константин Ромуальд Юлианович (1867–1923), duchowny Kościoła katolickiego, proboszcz parafii św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Petersburgu, działacz społeczny i narodowy... Budkiewicz Konstanty Romuald / Будкевич Константин Ромуальд Юлианович (1867–1923), duchowny Kościoła katolickiego, proboszcz parafii św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Petersburgu, działacz społeczny i narodowy. On sam powołał do życia szkołę zawodową dla dziewcząt (1907) oraz otworzył pięć szkół elementarnych (1908) utrzymywanych przez administrację kościoła. Uczył też religii i nadzorował prace wszystkich szkół parafialnych (w 1914 r. pobierało w nich naukę 1849 uczniów i uczennic). Zdając sobie sprawę z zagrożenia polskiej młodzieży katolickiej w Rosji indyferentyzmem religijnym, w trosce o lepsze poznanie przez młodych ludzi podstaw wiary i wyposażenie ich w argumenty do jej obrony, przetłumaczył z jęz. niemieckiego popularny podręcznik dla uczniów szkół średnich dr. Hermanna Wedewera (1811–1871) pt. Zarys apologetyki (Warszawa, 1907). Na jego zaproszenie przybyła w 1907 r. nad Newę św. Urszula Ledóchowska (1865–1939), której powierzył prowadzenie internatu dla dziewcząt. Był także inicjatorem kasy pożyczkowo-oszczędnościowej dla pracowników parafii oraz Stowarzyszenia Byłych Uczennic Pensji św. Katarzyny. W trosce o edukację najbiedniejszych mieszkańców stolicy organizował kółka samokształceniowe pod nazwą „ABC”, które zostały podporządkowane utworzonej w 1907 r. przy jego znaczącym udziale Polskiej Macierzy Szkolnej . Szczególną uwagę poświęcał Budkiewicz także projektom dobroczynnym, zapraszając do współpracy parafian. Organizował spotkania koordynujące ich działalność w salce bibliotecznej przy kościele lub we własnym mieszkaniu. Przez wiele lat był członkiem zarządu Rzymskokatolickiego Towarzystwa Dobroczynności przy kościele św. Katarzyny . Brał aktywny udział w pracy Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół Polski” . Zredagował też statut Ogniska Młodych Polek. Za jego czasów kościół św. Katarzyny stał się „twierdzą” polskiego życia społecznego i kulturalnego nad Newą, a w budynkach parafialnych organizowano obchody patriotyczne oraz różnego rodzaju spotkania i zebrania. Budkiewicz był zresztą członkiem Ligi Narodowej. Od 4 kwietnia 1908 r. objął urząd dziekana dekanatu petersburskiego, który obejmował 18 parafii, 13 filialnych kościołów, 10 kaplic oraz 101 330 katolików (1914). Opiekował się działającymi na jego terenie tajnymi wspólnotami zakonnymi: Córek Serca Maryi, Misjonarek Świętej Rodziny i sióstr urszulanek Serca Jezusa Konającego. W ciągu dwóch lat (1909–1911) odbył co najmniej dziesięć wizytacji dziekańskich, towarzyszył również arcybiskupowi mohylewskiemu słudze Bożemu Wincentemu Kluczyńskiemu (1847–1917) w wizytacji pasterskiej parafii na Białorusi i Łotwie (1912–1913). Brał udział w komitetach budowy nowych kościołów, m.in. w 1907 r. w Peterhofie i w 1916 r. w Siestroriecku [Сестрорецк] nad Zatoką Fińską. 31 maja 1910 r. mianowano go honorowym kanonikiem archidiecezji mohylewskiej z prawem noszenia krzyża dystynkcyjnego, a 23 lipca tegoż roku wszedł w skład konsystorza duchownego. Budkiewicz zaangażował się również w sprawę pomocy Rosjanom, którzy przeszli na katolicyzm, organizując dla nich m.in. kazania w jęz. rosyjskim. Życzliwie odnosił się do kapłanów obrządku wschodniego, zdobywając dla nich środki utrzymania oraz dając możliwość odprawiania nabożeństw w swoim kościele. Jego wszechstronna działalność zaniepokoiła władze świeckie. Jeszcze w tym samym roku, w którym został honorowym kanonikiem, gazeta „Nowoje wriemia” [ Новое время ] oskarżyła go o polonizację wiernych, na skutek czego wszczęto przeciwko niemu oficjalne śledztwo. W jego toku w szkołach i mieszkaniu prywatnym kapłana przeprowadzono rewizje oraz zamknięto kaplicę w internacie dla dziewcząt. Z kolei otwarty sprzeciw Budkiewicza wobec polityki rusyfikacyjnej spotęgował nieufność wła