Witold Maliszewski

Autor: Renata Suchowiejko Maliszewski Witold / Малишевский Витольд Осипович (1873–1939), kompozytor, pedagog. Urodził się 20 sierpnia 1873 r. w Mohylowie Podolskim nad Dniestrem (obecnie Могилів-Подільський w obw. winnickim na Ukrainie). Był synem Józefa, urzędnika, i Leoni z Kryńskich. Od najmłodszych lat uczył się muzyki, najpierw pod opieką matki, uzdolnionej pianistki.. Urodził się 20 sierpnia 1873 r. w Mohylowie Podolskim nad Dniestrem (obecnie Могилів-Подільський w obw. winnickim na Ukrainie). Był synem Józefa, urzędnika oraz kaukaskiego zesłańca za udział w powstaniu styczniowym 1863 r., i Leoni z Kryńskich. Od najmłodszych lat uczył się muzyki, najpierw pod opieką matki, uzdolnionej pianistki. Ojciec zmarł, gdy Witold miał sześć lat. Rodzina mieszkała wówczas w Tyflisie (obecnie Tbilisi w Gruzji), gdzie Maliszewski ukończył gimnazjum i szkołę muzyczną przy Cesarskim Towarzystwie Muzycznym. Jego nauczycielem fortepianu był kompozytor i dyrygent Michaił M. Ippolitow-Iwanow (1859–1935). Uczył się też gry na skrzypcach i altówce, grał w lokalnych zespołach kameralnych i szkolnej orkiestrze. Za wysokie wyniki w nauce uzyskał stypendium. Zaraz po maturze w 1891 r. wyjechał do Petersburga. Przez rok studiował matematykę na Uniwersytecie Petersburskim , a w 1892 r. rozpoczął studia w Wojskowej Akademii Medycznej [ Военно-медицинская академия ], gdzie w 1897 r. uzyskał dyplom. Równolegle rozwijał swoje pasje muzyczne. Występował jako skrzypek i altowiolista w różnych zespołach, chodził na koncerty i do opery, interesował się muzycznymi nowościami. Jednakże dopiero w roku 1898 rozpoczął regularną naukę w Konserwatorium , decydując się tym samym na całkowitą zmianę drogi zawodowej. Już na studiach pokazał, że była to dobra decyzja. Po rocznym kursie przygotowawczym pod kierunkiem Auguste’a Bernharda (1852–1908) trafił do klasy Nikołaja A. Rimskiego-Korsakowa (1844–1908), który od razu dostrzegł w nim duży potencjał i umiejętnie pokierował jego rozwojem. Form muzycznych uczył go Aleksandr K. Głazunow (1865–1936). Obaj profesorowie chwalili jego pracowitość i systematyczność, wysoko oceniali postępy w nauce. Po ukończeniu Konserwatorium Maliszewski nadal pracował w Gatczynie, ale przede wszystkim poświęcił się komponowaniu. Powstały wtedy kwartety smyczkowe, wydane przez Bielajewa, a także dzieła orkiestrowe, jak I Symfonia op. 8, Uwertura radosna op. 11, II Symfonia op. 12, III Symfonia op. 14. Tworzą one fundament dorobku orkiestrowego artysty i stanowią jego ważny wkład do rozwoju polskiej muzyki symfonicznej. Sytuują się w kręgu muzyki późnoromantycznej, zaznaczają się w nich wpływy zarówno Brahmsa, jak i kompozytorów rosyjskich, zwłaszcza N. Rimskiego-Korsakowa i A. Głazunowa. Młody kompozytor był pod silnym wrażeniem VIII Symfonii Głazunowa, którą nazwał swoim „najgłębszym wrażeniem muzycznym”. Jak pisał: „dzieło to słyszałem wielokrotnie, studiowałem bardzo skrupulatnie partyturę i uważam, że jest ono szczytem osiągnięć ludzkich naszej epoki w dziedzinie muzyki” („Muzyka” 1935, nr 1–4, s. 77). Jego stosunek do rosyjskich mistrzów polegał jednak nie na prostym naśladownictwie, lecz na głębokim przywiązaniu do wyznawanych przez nich wartości artystycznych. Swoim nauczycielom zawdzięczał doskonały warsztat kompozytorski, szeroką kulturę muzyczną i szacunek dla tradycji. Maliszewski współpracował z najwybitniejszymi artystami ówczesnej epoki. Był ściśle związany z tzw. Kółkiem Bielajewa, nieformalną organizacją muzyczną, mającą na celu propagowanie wykonawstwa kameralnego i twórczości kompozytorów rosyjskich. Na słynnych „piątkach u Bielajewa” spotykała się elita intelektualna i artystyczna miasta. Bywali tam m.in.: muzycy i kompozytorzy A. Głazunow, Anatolij K. Ljadow (1855–1914), Aleksandr P. Borodin (1833–1887), Joseph Wihtol [ Jāzeps Vītols ] (1863–1948), bracia Feliks M. (1863–1931) i Zygmunt M. (1852–1920) Blumenfeldowie, Nikołaj N. Czeriepin (1873–1945), Nikołaj S. Ławrow (1861–1927), krytyk muzyczny i historyk sztuki