Duitse Jeugdbeweging

De Duitse Jeugdbeweging (Duits: Jugendbewegung) is een overkoepelend begrip voor een grote, invloedrijke culturele en pedagogische beweging, die begon in 1896 en zijn bloeitijd had in de eerste drie decennia van de twintigste eeuw. Er vallen vele jongerenorganisaties onder, die zich met name richten op bezigheden in de buitenlucht. Tot de Duitse Jeugdbeweging worden onder meer gerekend de Wandervogel, de Duitse Jeugdmuziekbeweging, de Bündische Jugend ('de verenigde jeugd') en de Padvinderij. Rond 1938 waren er acht miljoen kinderen lid van een organisatie die onder de Jugendbewegung viel. In een tijd van industrialisering, eind negentiende eeuw, ontstond het ideaal om stadskinderen weer de natuur in te laten gaan. Dit ideaal kwam voort uit de Romantiek. Tot de idealen uit de Romantiek worden onder meer gerekend: een grote waardering voor de natuur, een nostalgische hang naar het verleden, het belang van vriendschap en groepsbinding en de waardering van de volkscultuur. Naast het de natuur in gaan (wandeltochten, bergwandelingen), kwamen deze idealen in de jongerengroepen tot uitdrukking door het zingen van oude volksliedjes, die de jeugd verbonden met het verleden en het groepsgevoel versterkten. Naast de Romantiek had ook de filosoof Friedrich Nietzsche invloed op de Duitse Jeugdbeweging. Hij werd wel de "profeet van de Duitse Jeugdbeweging" genoemd. De Duitse Jeugdbeweging werkte door op meerdere gebieden, zoals een vernieuwing in de pedagogiek, het naturisme en de reformbeweging. De verschillende groeperingen waren oorspronkelijk geheel niet politiek betrokken. Na de Eerste Wereldoorlog begonnen er echter binnen de Bündische Jugend breuken te ontstaan door politieke betrokkenheid. Tussen 1933 en 1939 werden alle jongerenorganisaties gedwongen opgenomen in de Hitlerjugend of opgeheven; de beweging, die vanuit de jeugd zelf en zo vol idealen was begonnen, werd hiermee ongewild onderdeel van het nationaalsocialisme gemaakt. De groepen en organisaties die na de Tweede Wereldoorlog opnieuw werden opgericht, verkregen niet meer de betekenis die zij voor de oorlog hadden gehad.