Iwano-Frankiwsk

Iwano-Frankiwsk, Stanisławów (ukr. Івано-Франківськ, Iwano-Frankiwśk; ros. Ивано-Франковск, Iwano-Frankowsk; hist. niem. Stanislau; hist. jid. ‏סטאַניסלעװ‎, Stanislew, hist. orm. Ստանիսլավով, Stanislawow) – miasto w zachodniej Ukrainie, na przedgórzu Karpat, stolica obwodu iwanofrankiwskiego. W 2020 roku liczyło 237 686 mieszkańców, dla porównania spis powszechny w 2001 zanotował ich 215 288. Zostało założone w 1662 roku na miejscu wsi , na terenie włączonym w XIV wieku do Królestwa Polskiego. Miasto było licznie zamieszkiwane przez Ormian, a od XVII wieku przez Żydów. Już w końcu XVII wieku stanowiło znaczący ośrodek rzemiosła i handlu. W 1772 roku znalazło się w zaborze austriackim, a w 1801 roku zostało odkupione od Potockich przez rząd austriacki. Od maja 1919 roku w granicach Polski, stolica województwa stanisławowskiego. Od września 1939 roku do czerwca 1941 roku miasto znajdowało się pod okupacją radziecką; doszło wówczas do deportacji ludności w głąb ZSRR. W latach 1941–1944 było okupowane przez Niemców, którzy w lipcu i październiku 1941 roku dokonali masowych egzekucji miejscowych Żydów. Od grudnia 1941 roku do lutego 1943 roku w mieście istniało getto, którego więźniów wywieziono do ośrodka zagłady w Bełżcu. W latach 1945–1991 w Ukraińskiej SRR, a następnie w niepodległej Ukrainie. Iwano-Frankiwsk jest ośrodkiem przemysłu maszynowego, metalowego, chemicznego, środków transportu, cementowego, skórzano-obuwniczego, meblarskiego, włókienniczego i spożywczego. W mieście znajduje się port lotniczy, trzy szkoły wyższe, ponadto muzea i liczne zabytki (m.in. pałac Potockich, ratusz z kramami, katedra greckokatolicka (dawny kościół Jezuitów), dawny kościół ormiański, synagoga).