Wapenmantel

Een wapenmantel is een heraldisch pronkstuk. Rond een wapen wordt een geplooide, al dan niet opgebonden mantel gehangen. Ook onder een koninklijke wapentent hangt een dergelijke wapenmantel die op het eerste gezicht op een met hermelijn gevoerde kroningsmantel lijkt. Verder worden deze mantels gehangen rond de wapenschilden van hoge edelen als hertogen en prinsen. Bij koningen komen zij uit de wapentent of baldakijn en bij lagere edelen uit een kroon of vorstenhoed. Behalve de afwijkende rangkroon heeft een Grande van Spanje het voorrecht om rond zijn wapenschild een hermelijngevoerde scharlaken wapenmantel met paviljoen te hangen. Dit heraldische voorrecht komt ook in Spanje anders alleen hertogen en prinsen toe. De wapenmantel lijkt op een hermelijnen mantel zoals edelen die droegen en in Engeland nóg dragen maar heeft met een dergelijke mantel niets te maken. De herkomst is, anders dan bij veel andere pronkstukken het geval is, niet middeleeuws. De Jezuïet Silvester Petra Sancta heeft in 1638 in zijn wapenboek vastgelegd dat alleen koningen en keizers een wapentent mochten gebruiken. Lagere edelen mochten, zo schreef hij, alleen een wapenmantel om hun wapen hangen en deze niet met koorden opbinden. Deze koningen waren het daar uiteraard mee eens want ieder privilege is welkom en ook de hertogen en prinsen hebben in de loop der jaren vaak gebruikgemaakt van wapenmantels in hún wapens. Lagere edelen is het gebruik van mantels in hun wapen niet toegestaan.