wyoblanie

Wyoblanie – rodzaj plastycznej obróbki blachy. Dawniej nazywane "drykowanie" – jest to germanizm od niemieckiego drücken. Ta metoda obróbki plastycznej wykorzystuje podatność materiałów do odkształceń (po przekroczeniu granicy plastyczności), bez przerwania ciągłości kształtowanej blachy. W efekcie uzyskujemy z materiału wyjściowego (np. krążka blachy) cienkościenną bryłę obrotową nieraz o bardzo skomplikowanym kształcie. W zależności od sposobu kształtowania materiału rozróżniamy: * wyoblanie ręczne – (na wyoblarce ręcznej), * wyoblanie mechaniczne – (na wyoblarkach automatycznych), * zgniatanie obrotowe – (kształtowanie blach na wyoblarkach automatycznych, zgniatarkach obrotowych i wyoblarko-zgniatarkach obrotowych). Na skutek działania przyrządami kształtującymi (wyoblak, rolka do wyoblania), materiał zmienia postać uzyskując kształt wirującego wzornika. Wzornik, na którym układany jest materiał w postaci krążka blachy wiruje razem z obrabianą blachą, dzięki czemu za pomocą tej metody można wykonywać głównie wyroby w kształcie brył obrotowych. Istnieją również metody wyoblania wyrobów asymetrycznych (metoda polega na synchronicznych ruchach odjeżdżających i zbliżających. Proces obróbki blachy za pomocą wyoblania odbywa się np. na obrabiarce nazywanej wyoblarką. Wykonanie pojedynczego wyrobu za pomocą tłoczenia jest nieraz zbyt kosztowne. Wiąże się to z koniecznością wykonania w metalu całych przyrządów, nadto szereg wyrobów musi być obrabiany w kilku przyrządach po sobie, a wyoblanie umożliwia takie kształtowanie w jednej operacji. Wykonanie tego samego wyrobu za pomocą wyoblania może trwać kilka minut, a koszt oprzyrządowania jest niższy (nawet kilkaset razy w porównaniu z tłocznikami).Do niekorzystnych zjawisk występujących w czasie wyoblania można zaliczyć: anizotropię, nadmierne pocienienie grubości ścianki (nieplanowane), fałdowanie promieniowe i obwodowe (np. na kołnierzu wytłoczki). Materiałem wyjściowym do wyoblania są najczęściej krążki z blachy. Kształtowanie blachy odbywa się za pomocą wyspecjalizowanych narzędzi: * wyoblakami ręcznymi – (w czasie wyoblania ręcznego), * przyrządami dźwigniowymi do wyoblania, * rolkami do wyoblania: * w czasie wyoblania mechanicznego na wyoblarkach automatycznych, * w czasie zgniatania obrotowego na zgniatarkach obrotowych, * w czasie wyoblania ręcznego (zamiennie z wyoblakami ręcznymi). Metodą wyoblania kształtuje się wyroby najczęściej z: * aluminium i jego stopów, * miedzi i jej stopów (przede wszystkim mosiądze, rzadziej brązy), * stali * czarna – (blacha stalowa głęboko tłoczna), * stal nierdzewna, * stal kwasoodporna, * metali szlachetnych * złoto – (przede wszystkim stopy złota, czyste złoto jest zbyt miękkie), * srebro – (używamy stopów srebra z tego samego powodu co złota), * platyna, * niklu, * stopów tytanu, * stopów tantalu, * cynku i jego stopów.