Systematyka kaktusowatych

Systematyka kaktusowatych – rodzina kaktusowatych (Cactaceae) w pierwszym systemie klasyfikacji organizmów Linneusza z 1753 roku obejmowała tylko jeden rodzaj kaktus (Cactus) (zlatynizowana forma greckiego kaktos, czyli oset). Zaliczone zostały do niego wszystkie wówczas znane 22 gatunki kaktusów. Dzisiaj nazwa ta w języku potocznym odnosi się nadal do wszystkich roślin z rodziny kaktusowatych. Pierwsze większe prace nad systematyką tej rodziny zostały przeprowadzone przez Amerykanów Nathaniela Lorda Brittona i . Zostały one opublikowane w roku 1924. W klasyfikacji tej nie zostało uwzględnionych wiele rodzajów i gatunków później odkrytych. W latach sześćdziesiątych niemiecki miłośnik kaktusów, stworzył kolejny, system klasyfikacyjny kaktusowatych opisany w sześciu tomach. Rozwój taksonomii, zwłaszcza wprowadzenie badań molekularnych spowodowało później dalsze zmiany, przy czym o ile podział na duże jednostki taksonomiczne w obrębie rodziny jest już dobrze ustalony, o tyle wciąż różnie definiowane są poszczególne rodzaje i gatunki, w zależności od podejścia poszczególnych badaczy (jedni dzielą rodzaje na drobne gatunki, inni łączą je uznając za odmiany). Rzeczą charakterystyczną jest, że rodzaje występujące w Ameryce Południowej dzielą się zwykle na liczne gatunki, podczas gdy w Ameryce Północnej gatunków w obrębie rodzajów jest często niewiele, liczne są rodzaje monotypowe. W ostatnich latach XX wieku i na początku XXI zastosowanie badań molekularnych w badaniach genomów chloroplastowych pozwoliło dokładniej niż kiedykolwiek wcześniej poznać powiązania filogenetyczne w obrębie kaktusowatych. Okazało się, że zgodnie z przewidywaniami potomkami w prostej linii najbardziej prymitywnych kaktusowatych są przedstawiciele rodzaju drzewidło Pereskia. Odkryto przy tym, że w dotychczasowym ujęciu takson ten miał charakter parafiletyczny. Dlatego w nowszych opracowaniach bywa dzielony na grupę bardziej pierwotną, występującą w Ameryce Środkowej – rodzaj oraz młodszych, występujących w Ameryce Południowej, zaliczanych do rodzaju Pereskia sensu stricto (wyłączanych w podrodzinę Pereskioideae Engelmann). Mające wspólnych przodków z roślinami Pereskia młodsze linie rozwojowe kaktusów dzielą się na dwa klady, z których jeden obejmuje podrodziny Opuntioideae Burnett i Maihuenioideae P. Fearn, a drugi podrodzinę Cactoideae Eaton Powiązania filogenetyczne w obrębie rodziny kaktusowatych * Podrodzina Opuntioideae: * plemię: Austrocylindropuntieae * rodzaj: Backeb. * rodzaj: F. Ritter * plemię: Cylindropuntieae * rodzaj: Cylindropuntia (Engelm.) F. M. Knuth * rodzaj: Rchb. f. ex Britton & Rose * rodzaj: Pereskiopsis Britton & Rose * rodzaj: Quiabentia Britton & Rose * plemię: Opuntieae * rodzaj: (K. Schum.) A. Berger * rodzaj: Fric ex F. Ritter * rodzaj: Opuntia Mill. – opuncja * rodzaj: Tacinga Britton & Rose * rodzaj: D. R. Hunt & Iliff * Podrodzina Cactoideae * Plemię: Cacteae * rodzaj: (N. P. Taylor) Glass * rodzaj: Ariocarpus Scheidw. * rodzaj: Astrophytum Lem. * rodzaj: Aztekium Boed. * rodzaj: Coryphantha (Engelm.) Lem. – koryfanta * rodzaj: Buxb. * rodzaj: Echinocactus Link & Otto – echinokaktus * rodzaj: Britton & Rose * rodzaj: Epithelantha F. A. C. Weber ex Britton & Rose * rodzaj: Escobaria Britton & Rose * rodzaj: Ferocactus Britton & Rose – ferokaktus * rodzaj: Glass & Fitz Maurice * rodzaj: Leuchtenbergia Hook. * rodzaj: Lophophora J. M. Coult. – jazgrza * rodzaj: Mammillaria Haw. – mamilaria * rodzaj: Mammilloydia Buxb. * rodzaj: Neolloydia Britton & Rose * rodzaj: Obregonia Fric * rodzaj: Ortegocactus Alexander * rodzaj: Pediocactus Britton & Rose * rodzaj: Pelecyphora C. Ehrenb. * rodzaj: Sclerocactus Britton & Rose * rodzaj: Stenocactus (K. Schum.) A. W. Hill * rodzaj: Strombocactus Britton & Rose * rodzaj: Thelocactus (K. Schum.) Britton & Rose * rodzaj: Turbinicarpus (Backeb.) Buxb. & Backeb. * Plemię Pachycereeae: * rodzaj: Acanthocereus (Engelm. ex A. Berger) Britton & Rose * rodzaj: Bergerocactus Britton & Rose * rodzaj: Carnegiea Britton & Rose – karnegia * rodzaj: Cephalocereus Pfeiff. – cefalocereus * rodzaj: Corryocactus Britton & Rose * rodzaj: Britton & Rose * rodzaj: Echinocereus Engelm. * rodzaj: Escontria Rose * rodzaj: Myrtillocactus Console * rodzaj: Neobuxbaumia Backeb. * rodzaj: Pachycereus (A. Berger) Britton & Rose * rodzaj: Peniocereus (A. Berger) Britton & Rose * rodzaj: Polaskia Backeb. * rodzaj: Pseudoacanthocereus F. Ritter * rodzaj: Stenocereus (A. Berger) Riccob. * Plemię Hylocereeae: * rodzaj: Disocactus Lindl. * rodzaj: Epiphyllum Haw. – epifyllum * rodzaj: Hylocereus (A. Berger) Britton & Rose * rodzaj: Pseudorhipsalis Britton & Rose * rodzaj: Selenicereus (A. Berger) Britton & Rose * rodzaj: Weberocereus Britton & Rose * Plemię Rhipsalideae: * rodzaj: Hatiora Britton & Rose * rodzaj: Lepismium Pfeiff. * rodzaj: Rhipsalis Gaertn. * rodzaj: Schlumbergera Lem. – szlumbergera * Plemię Notocacteae: * rodzaj: Knize & Ríha * rodzaj: Eriosyce Phil. * rodzaj: Neowerdermannia Fric * rodzaj: Parodia Speg. – notokaktus * Plemię Cereeae: * rodzaj: Arrojadoa Britton & Rose * rodzaj: Brasilicereus Backeb. * rodzaj: Cereus Mill. – pałczak * rodzaj: Cipocereus F. Ritter * rodzaj: Coleocephalocereus Backeb. * rodzaj: Melocactus Link & Otto * rodzaj: Micranthocereus Backeb. * rodzaj: Esteves * rodzaj: Pilosocereus Byles & G. D. Rowley * rodzaj: Buxb. * rodzaj: Stephanocereus A. Berger * Plemię Trichocereeae: * rodzaj: Acanthocalycium Backeb. * rodzaj: Arthrocereus A. Berger * rodzaj: Brachycereus Britton & Rose * rodzaj: Cleistocactus Lem. – kleistokaktus * rodzaj: Denmoza Britton & Rose * rodzaj: Discocactus Pfeiff. * rodzaj: Echinopsis Zucc. * rodzaj: Espostoa Britton & Rose * rodzaj: Espostoopsis Buxb. * rodzaj: Facheiroa Britton & Rose * rodzaj: Haageocereus Backeb. * rodzaj: Harrisia Britton * rodzaj: Leocereus Britton & Rose * rodzaj: Britton & Rose * rodzaj: Mila Britton & Rose * rodzaj: Oreocereus (A. Berger) Riccob. * rodzaj: Britton & Rose * rodzaj: H. Johnson & Backeb. * rodzaj: Backeb. * rodzaj: Rebutia K. Schum. – rebucja * rodzaj: Samaipaticereus Cárdenas * rodzaj: Weberbauerocereus Backeb. * rodzaj: F. Ritter