grupa funkcyjna

Grupa funkcyjna – rodzaj podstawnika w związku organicznym, który zmienia jego właściwości chemiczne i decyduje o sposobie jego reagowania w danej reakcji i stanowiący podstawę klasyfikacji związku. Cząsteczki zawierające określoną grupę funkcyjną reagują w podobny sposób w danych reakcjach chemicznych (reaktywność tę mogą jednak zmieniać inne grupy funkcyjne, zwłaszcza znajdujące się w bliskim sąsiedztwie grupy analizowanej). Znając ogólne zasady, według których reagują dane grupy funkcyjne, można przewidzieć własności związków je zawierających. Wybrane grupy funkcyjne: * grupa karbonylowa (>C=O); zawierają ją inne grupy funkcyjne, np.: * grupa acylowa (−C(O)R) * gdy R = CH3: grupa acetylowa (−C(O)CH3, −Ac) * gdy R = Ph: (−C(O)Ph, −Bz) * grupa ketonowa (R2C=O), charakterystyczna dla ketonów * grupa aldehydowa (−CHO), charakterystyczna dla aldehydów * grupa karboksylowa (−COOH), charakterystyczna dla kwasów karboksylowych * grupa estrowa (−COOR), charakterystyczna dla estrów * grupa iminowa (−C=N−R; pochodna grupy karbonylowej), charakterystyczna dla imin * grupy alifatyczne * grupa alkilowa (−R), np. metylowa (−CH3, −Me), etylowa (−CH2CH3, −Et) itd. * grupa metylenowa (−CH2− lub =CH2) * grupa etylenowa (−CH2−CH2− lub =CH−CH3) * (−C=CH) * grupa winylowa, etenylowa (−HC=CH2) * (−C≡CH) * grupa metinowa (≡CH) * grupa benzylowa (−CH2Ph) * grupy aromatyczne * grupa arylowa (−Ar) * grupa fenylowa (−Ph) * (−C6H4−) * grupy funkcyjne przyłączone poprzez heteroatom * grupa halogenowa (−X) * grupa hydroksylowa (−OH), charakterystyczna dla alkoholi i fenoli * grupa alkoksylowa (−OR), charakterystyczna dla eterów * grupa tiolowa (merkaptanowa) (−SH), charakterystyczna dla tioli * (−SR), charakterystyczna dla sulfidów (tioeterów) * grupa aminowa (−NH2, −NHR, −NR2), charakterystyczna dla amin * grupa azowa (−N=N−), charakterystyczna dla azozwiązków * grupa cyjanianowa (−O−C≡N) * grupa izocyjanianowa (−N=C=O) * grupa nitrowa (−NO2), charakterystyczna dla nitrozwiązków * grupa amidowa (X−NR'R", gdzie X = reszta kwasowa), charakterystyczna dla amidów * grupa peptydowa (R−C(=O)−NR'R"), charakterystyczna dla peptydów i białek