makaronizm

Makaronizm – jednostka językowa (wyraz, wyrażenie, forma gramatyczna) o pochodzeniu obcym wpleciona do wypowiedzi w języku rodzimym; w innym znaczeniu również tekst literacki pisany w stylu makaronicznym, tj. obfitujący w takie elementy. Pierwotnie termin „makaronizm” był odnoszony do wtrąceń łacińskich, charakterystycznych m.in. dla stylu wypowiedzi sarmatów w XVIII wieku. W renesansowych Włoszech ukształtowało się pojęcie poezji makaronicznej, której styl obfitował w wyrazy łączące włoskie tematy leksykalne z łacińskimi końcówkami. Współcześnie wyrazowi temu, choć kojarzonemu z konkretną grupą języków, przypisuje się szerszy zakres semantyczny, określając nim ogólną tendencję do mieszania środków językowych o odmiennym pochodzeniu, obserwowaną na przestrzeni różnych epok i na gruncie różnych języków. Pod koniec XX wieku rozpowszechniły się w wielu językach (także w języku polskim) kalki z języka angielskiego, który we współczesnym świecie zastąpił łacinę i francuski w roli lingua franca. Przykładem użycia makaronizmów może być cytat z Pani Twardowskiej Adama Mickiewicza: Twardowski ku drzwiom się kwapiłNa takie dictum acerbum, Diabeł za kontusz ułapił:„A gdzie jest nobile verbum?” Przykład makaronizmów niemieckich na gruncie słowackim: Povedz mi, má milá,wer hat kemacht, že nemôžem spatdie kantze nacht?