Michał Heydenreich

Autor: Mariusz Kulik Heydenreich (de Hennig von Heydenreich) Michał Jan / Гейденрейх‏ Михал Ян (1831–1886), sztabskapitan armii rosyjskiej, generał w powstaniu styczniowym 1863 r. używający pseudonimu „Kruk”, inż. cywilny... Heydenreich (de Hennig von Heydenreich) Michał Jan / Гейденрейх‏ Михал Ян (1831–1886), sztabskapitan armii rosyjskiej, generał w powstaniu styczniowym 1863 r. używający pseudonimu „Kruk”, inż. cywilny. Urodził się w 19 września 1831 r. w Warszawie jako syn Karola, spolonizowanego Niemca, i Francuzki Emilii Chaignon, córki oficera poległego na ziemiach polskich. Pochodził z niezamożnej rodziny szlacheckiej. Miał brata Władysława (1830–1885), urzędnika kolejowego w Petersburgu. Rodzina przeprowadziła się z Warszawy do Berdyczowa, gdzie ojciec zajął się handlem. Tam Heydenreich rozpoczął naukę w szkole początkowej, a następnie kontynuował ją w gimnazjum gubernialnym w Żytomierzu. W czasie nauki przejawiał uzdolnienia matematyczne, co przydało mu się w jego późniejszym życiu. Oficerowie-słuchacze akademii często wspólnie zamieszkiwali kwatery. Obniżało to koszty utrzymania i stwarzało okazję do spotkań, wspólnych rozmów i debat. Heydenreich, Dąbrowski, Staniewicz i Warawski wynajmowali wspólnie kwaterę przy ul. Oficerskiej [ Офицерская ул. ] (obecnie ul. Dekabrystów [ Декабристов ул. ]) – w pobliżu ASG. Było to duże pięciopokojowe mieszkanie, którego właścicielem był registrator kolegialny Wiktor Kułagin. Raz w tygodniu starano się przyjmować gości i znajomych. Przeważnie było to w soboty, organizowano wtedy prowadzone w jęz. polskim tzw. wieczory literackie. Oficjalnym celem spotkań było szerzenie oświaty wśród młodzieży i szeroko rozumiane samokształcenie. Spotykano się, by przedyskutować problemy z zakresu przerabianego w akademii materiału, a także wymieniano się doświadczeniami z własnej służby wojskowej. Omawiano sprawy bieżące w polityce międzynarodowej oraz wydarzenia na ziemiach polskich. Z czasem głównymi tematami spotkań stały się zagadnienia związane z walką zbrojną o odzyskanie niepodległości. Rozprawiano m.in. o politycznych relacjach polsko-rosyjskich, o rewolucji, a nawet dyskutowano nad polskimi regulaminami wojskowymi. Do historii grupa ta przeszła pod nazwą wspomnianego Koła Oficerów, które rozpoczęło działalność około 1859 r., intensyfikując ją w latach 1860 i 1861. Pozostawało ono w kontakcie z kołem oficerów Nikołajewskiej Akademii Inżynieryjnej [ Николаевская инженерная академия ] i rewolucyjnymi kołami rosyjskimi. By nie wzbudzać podejrzeń, miejsca spotkań zmieniano, organizując je w kwaterach Józefa Miniewskiego, Bazylego Kaplińskiego czy Zielińskiego. Heydenreich ukończył ASG w 1861 r. z awansem na kolejny stopień wojskowy – sztabskapitana. Podczas studiów, oraz później – do marca 1863 r., figurował w spisie oficerów Jekaterynosławskiego Pułku Dragonów. Prawdopodobnie dzięki ingerencji Z. Sierakowskiego, przydzielonego wcześniej do Ministerstwa Wojny, jak większość Polaków – absolwentów ASG został skierowany do jednostki stacjonującej nad zachodnią granicą cesarstwa. W 1862 r. Heidenreich otrzymał bowiem przydział do sztabu 2. Dywizji Kawalerii w składzie stacjonującej wówczas w Królestwie Polskim I Armii. W Warszawie nawiązał kontakty z innymi oficerami i wszedł w skład Komitetu Wojskowego, nazywanego też Rosyjskim Komitetem Wojskowym lub Komitetem Oficerów Rosyjskich w Polsce, który odgrywał rolę Wydziału Wojny Centralnego Komitetu Narodowego. Na jego czele stał wówczas kolega z ASG J. Dąbrowski. W skład komitetu wchodzili także inni znani mu z Petersburga oficerowie: Ludwik Zwierzdowski (1830–1864), Warawski i Andriej O. Potiebnia (1838–1863), ten ostatni pełnił funkcję łącznika między komitetami polskim i rosyjskim. Powiązania personalne istniały też pomiędzy petersburskim kołem oficerskim a organizacją oficerską w I Armii. Heydenreich należał zaś do obu związanych ze sobą organizacji. Działania Komitetu Wojskowego wzbudziły zainteresowanie policji i w rezultacie jego wykryci