codex

Met codex wordt een samengebonden bundel losse vellen perkament of papier aangeduid, aan beide kanten handbeschreven met tekst, symbolen en/of illustraties, in de late oudheid en middeleeuwen. De vastgelegde informatie kon zo direct op een bepaalde plek worden opengeslagen en men kon door de tekst bladeren, dit werd later boek genoemd. De techniek werd uitgevonden omstreeks 400 v.Chr. in de Phoenicische stad Byblos in het huidige Libanon en betekende een enorme verbetering ten opzichte van de tot dan toe bekende informatiedragers zoals kleitablet, wasplaat, steen of papyrusrol. Een rol, zoals bekend van antieke joods religieuze teksten, wikkelt men al lezende af en de laatste regels kunnen alleen gelezen als de hele rol is afgewikkeld. Het nadeel van teksten in steen was de slechte transporteerbaarheid. In juridische kringen wordt het woord codex gebruikt als aanduiding voor een samenhangend geheel van wetten, regels, richtlijnen, rechterlijke uitspraken, en/of juridische leerstukken en redeneringen, die in een bepaalde samenleving, bij een bepaald volk of onder een bepaalde heerser golden, vaak vastgelegd door een orgaan met autoriteit of met wetgevende of rechtsprekende macht. Het woord codex is afgeleid van het Latijnse caudex, wat boomstam of (hout)blok betekent, maar ook register. In meerdere talen is code het normale woord voor schriftelijke regelgeving oftewel wetboek (zie burgerlijk wetboek en strafwetboek).