ekspresjonizm

Ekspresjonizm (łac. expressio – „wyraz, wyrażenie”) – kierunek artystyczny w kulturze europejskiej i amerykańskiej I poł. XX wieku, obecny we wszystkich dziedzinach sztuki. Termin „ekspresjonizm” po raz pierwszy został użyty w 1901 przez francuskiego malarza Julián-Auguste Hervé, który nazwał tak cykl swoich obrazów wystawionych w paryskim Salonie Niezależnych. Kierunek był przeciwstawny impresjonizmowi, mimo że także odnosił się do wyrażania subiektywnych odczuć i wrażeń artysty.Jednak źródłem tych wrażeń były zazwyczaj przykre, przygnębiające przeżycia, przesadnie przez twórcę przerysowane, często w sposób zaskakujący, gwałtowny, agresywny. Ekspresjoniści dążyli do wydobycia zjawisk wyjątkowych, zniekształconych, patologicznych. Stosowali symbole skojarzeniowe, odwołujące się do mrocznych zakątków ludzkiej podświadomości. Przedstawiali zdeformowaną rzeczywistość, by przekazać subiektywną jej wizję. Ta deformacja była najbardziej charakterystyczną cechą ekspresjonizmu. Dla jej osiągnięcia stosowano różne formy i środki wyrazu odpowiednie dla danej dziedziny sztuki. Zestawiano silne kontrasty osiągając intrygujące dysonanse barwne, brzmieniowe i znaczeniowe (sztuka, teatr, film, muzyka, literatura). Tworzono irracjonalne fabuły i groteskowe postaci w odrealnionych planach (sztuka, literatura, teatr, film). Konstruowano zwarte, zredukowane formy poprzez m.in. spłaszczenie perspektywy w malarstwie, kameralizację orkiestry, preferowanie mowy potocznej i tworzenie neologizmów, nadawanie pierwszoplanowej roli cieniom w filmie, odejście od zdobnictwa brył budynków i dekoracji teatralnych.