Progestageny

Progestageny – grupa hormonów sterydowych, do której należą naturalne i syntetyczne steroidy posiadające szkielet 21 atomów węgla (układ pregnanu). Progestageny wywierają efekt przeciwproliferancyjny poprzez wywoływanie przemiany doczesnowej w tkankach endometrialnych i w konsekwencji – ich atrofię. Zmiany zachodzą zarówno w ektopowym, jak i w eutopowym endometrium. Progestageny mają również właściwości przeciwzapalne. Ponadto wykazano ich wpływ na hamowanie angiogenezy – procesu, który jest niezbędny w powstawaniu i utrzymywaniu ektopowych ognisk endometriozy. Według rekomendacji Europejskiego Towarzystwa Rozrodu Człowieka i Embriologii (ESHRE, European Society of Human Reproduction and Embryology) z 2008 roku progestageny można rozważyć jako leki pierwszego wyboru w terapii endometriozy, ponieważ są tak samo efektywne w redukowaniu bólu jak danazol lub , jednak są tańsze i mają mniej działań niepożądanych. Do roku 2010 nie prowadzono badań porównujących różne substancje czynne pod kątem skuteczności w leczeniu ognisk endometriozy. Z bazy cochranowskiej nie wynika, aby jakiś pojedynczy preparat lub szczególna dawka miały przewagę nad innymi. Najczęściej stosowanym progestagenem w leczeniu endometriozy jest . Jego dawka początkowa w złagodzeniu dolegliwości bólowych została określona na 30 mg na dzień, z dalszym wzrostem w zależności od objawów klinicznych, zwłaszcza utrzymywania się krwawienia. Redukcję bólu osiągnięto również poprzez stosowanie 60 mg w fazie lutealnej. Korzystny efekt leczenia utrzymywał się jeszcze przez 12 miesięcy. Inne progestageny, jak , obecnie są postrzegane jako leczenie alternatywne. Działania niepożądane progestagenów obejmują wymioty, przyrost masy ciała, i acykliczne krwawienia. Te ostatnie są częstym objawem, chociaż łatwym do skorygowania poprzez zastosowanie krótkotrwałej terapii (7 dni) estrogenami. U 1% pacjentek stosujących progestageny występuje depresja i inne zaburzenia nastroju. W badaniach nad miejscowym stosowaniem progestagenów w postaci kształtki uwalniającej lewonorgestrel u kobiet z dysmenorrhoeą po 12 miesiącach leczenia wykazano istotną redukcję bólu podczas miesiączki i współżycia oraz wysoki stopień satysfakcji pacjentki, a także istotną redukcję endometrialnych guzków. W ostatnich doniesieniach na temat stosowania octanu medroksyprogesteronu w postaci do wstrzyknięć podskórnych podkreślono, że redukcja bólu jest tak efektywna, jak przy podawaniu analogów GnRH. Coraz większe zainteresowanie budzi inny preparat depotowy – implant uwalniający etonogestrel.