język standardowy

Język standardowy, standard językowy, dialekt standardowy (ang. standard language, standard dialect) – odmiana języka przyjęta przez dane społeczeństwo do celów komunikacji publicznej i oficjalnej, stawiana w opozycji do pozostałych odmian (w tym zarówno terytorialnych, jak i środowiskowych). Jest świadomie rozwijana w drodze działań normatywnych, które zabiegają o stworzenie wspólnego narzędzia komunikacji, łączącego różnych użytkowników języka. W pierwszej kolejności języki standardowe pełnią funkcję unifikacyjną. Są bowiem pozbawione charakteru lokalnego, tj. posługują się nimi mieszkańcy większego obszaru geograficznego. Wśród charakterystycznych cech standardu, odróżniających go od innych form języka, wymienia się m.in.: szeroki zasięg geograficzny, podległość kodyfikacji, lepsze wypracowanie stylistyczne. Język standardowy spełnia szereg funkcji w różnych sferach życia społecznego, gdzie przybiera różne formy ukształtowania. W przeciwieństwie do postawy nowoczesnego językoznawstwa, które stroni od sądów wartościujących na temat różnych odmian języka, w ujęciu tradycyjnym odmiana standardowa jest uważana za bardziej poprawną i dopuszczalną niż inne odmiany bądź za formę prestiżową, której stosowanie sygnalizuje poziom kultury danej osoby. Według idealistycznego ujęcia język standardowy stanowi „neutralną” odmianę, w której porozumiewa się ogół użytkowników języka, bez względu na pochodzenie regionalne lub społeczne, choć bywa także pojmowany jako socjolekt kojarzony z warstwami wykształconymi. Badaniem języków standardowych zajmuje się dyscyplina zwana standardologią.