matka zastępcza

Matka zastępcza (z łac. surogatka) – kobieta, która przyjmuje do swojej macicy zapłodnioną in vitro komórkę jajową innej kobiety, która sama nie może zajść w ciążę bądź nie mogłaby donosić swojej ciąży; lub zgadza się urodzić dziecko, którego docelowymi rodzicami będą inne osoby. Rola matki zastępczej sprowadza się do donoszenia ciąży, urodzenia dziecka i oddania go rodzicom. Zapłodnienie matki zastępczej może nastąpić na kilka sposobów, skutkując różnymi rodzajami pokrewieństwa (lub jego brakiem) między dzieckiem a surogatką i przyszłymi rodzicami dziecka. Przy zapłodnieniu drogą naturalną, lub przy sztucznym unasiennieniu, jeśli użyto nasienia przyszłego ojca dziecka, to będzie ono genetycznie spokrewnione zarówno z tym ojcem, jak i z surogatką. W przypadku użycia spermy innego dawcy, dziecko nie będzie genetycznie spokrewnione z żadnym z docelowych rodziców, a jedynie z surogatką. Natomiast przy zapłodnieniu metodą in vitro (gdy zapłodniony zarodek umieszcza się w macicy matki zastępczej), dziecko nie będzie genetycznie spokrewnione z surogatką. Będzie genetycznie spokrewnione z docelowymi rodzicami, jeśli przy zapłodnieniu in vitro użyto ich nasienia i komórki jajowej; będzie genetycznie spokrewnione tylko z docelowym ojcem, jeśli komórkę jajową pobrano od innej dawczyni; tylko z docelową matką, jeśli użyto nasienia innego dawcy; może także nie być spokrewnione z żadnym z przyszłych rodziców ani z matką zastępczą, jeśli użyto zarodka anonimowych dawców (pochodzącego z procedury in vitro wykonywanej dla innych osób). Zależnie od regulacji prawnych w poszczególnych krajach świata, surogacja może być odpłatna (w celu osiągnięcia korzyści finansowych) lub altruistyczna (dobrowolna). Różne mogą być także ustalenia przyszłych rodziców i matki zastępczej odnośnie do postępowania w przypadku powikłań ciążowych, ciąży wielopłodowej (lub implementacji więcej niż jednego zarodka w przypadku procedury in vitro), wsparcia emocjonalnego i psychologicznego dla matki zastępczej, oraz różnych nieprzewidzianych sytuacji. Z surogacji czasami korzystają pary jednopłciowe starające się o dziecko, nie tylko mężczyźni, ale również kobiety (gdy jedna z nich jest dawczynią komórki jajowej, a druga donosi ciążę).